Categories
ሥነዉሳኔኛ (About Politics)

ቅዳሜ እና እሁድን፤ በዓል እና ሌሊትን፤ ከመረጃ ስለአለማፋታት

About basic media and journalism issue in Ethiopia, absence of news coverage during weekends, holidays,late night times, and other moments where news occurs but is not reported.

bY binyam HAILEMESKEL Kidane, March 2021 GC.,


ሊያውቁት እሚፈልጉት ሀቅ (fact) እሚቀያየረው ጊዜ ሳይመርጥ በማንኛውም ጊዜ ሊሆን እሚችል ነው። መረጃም፣ በ፳፬ ሠዓት ሙሉ፣ በአንድ ቅጽበት እሚፈጠር ነው። ዜናዎች ሁሉ ቀንን ሳይመርጡ ይከሰት አሉ። መገናኛብዙሃንዎች በማንኛውም ወቅት መረጃን ማሾለክ እሚያስፈልግአቸው ለእዚህ ነው።
በኢትዮጵያ በቅርብ አስርታት (decades) መሀከልሀገር ይፋአዊ ዜና እሚሸምተው በዋነኛነት በትእይንተመስኮትዎች እና መስኮተድምጽዎች ነው። ያ፤ በአለፈው አስርት ወደ ፳፬ ሰዓት ሽፋን ለመጀመሪያ ጊዜ የቀረበ ሲሆን፤ ሁሉንም የድምጽ እና ምስል መገናኛብዙሃን አያሟላም። እስከ ማምሻ እና እኩለሌሊት እሚያገለግሉ መገናኛብዙሃንዎች ብቻ በቅርብ አመትዎች ነበሩ። ለምሳሌ፤ ሰለሞን ቦግአለ እሚተውንበት አንድ ፊልም ላይ እጅግ አዝኖ ወይም ደንግጦ ትመ. (Tv) ሲመለከት ስርጭቱ ግን ተቋርጦ ብዥታ ብቻ ላይ አፍጥጦ ይቀር አለ። በእውቀቱ ስዩምም፤ እኩለሌሊት ይዘጋ የነበረውን ኢትመ. (ETv)፣ እሚያስታውሰን ግጥሙን ሲፈጽም፣ ተመልካችዎቹ ሊመለከቱት ሲጨክኑ ስርጭቱ እራሱን አጠፋ ይለን አለ።
በሂደት አንዳንድ መውጫ ዐውታርዎች ወደ ፳፬ ሰዓትዎች ስርጭት የመጡ ቢሆንም፤ ሙዚቃ እስኪነጋ ከመልቀቅ በቀር መረጃዎች እና ዝግጅትዎችን ከማምሻው በኋላ እሚከውሙ አይደሉም። ረብያለሽ ሽፋን እሚሰጠው ጉዳይ የለም። ሲነጋ፤ ወደ ዜና ሽፋን መመለስ በቂአቸው ነው።
በበዓልዎች ጊዜ ሽፋን ለመረጃዎች አይሰጥም። በዓሉን በመስኮተድምጽ (radio) እና ትእይንተመስኮት (Television) ማክበር ብቸኛው የተመልካች ሁሉ እድል ነው።
ቅዳሜ እና እሁድም፤ መረጃ እሚርቅበት ነው። ልጅዎች እሚታወሱብአቸው ጧትዎች በእየመገናኛብዙሃኑ እሚገኙበት ጊዜያት ናቸው። ከረፈደ ደግሞ፣ ‘መዝናኛ’ እሚሰኙ በሙዚቃ የታጨቁ መርሐግብርዎች እንጂ መረጃ ማስተላለፍ ከቶ አይታሰብም።

መረጃን ጧት፣ ቀን፣ ማታ፣ በበዓልዎች፣ በምሽት፣ ሌሊት፣ በሳምንቱማብቂያዎች (weekends)፣ ቅዳሜ እና እሁድዎች፣ ማስተላለፍ እና መሸፈን ለአዋቂ ሀገር አስፈላጊዋ ነው። እሚያስቀው ነገር ግን ተከታዩ ነው። እነእዚህ መገናኛብዙሃንዎች፣ በብዛት እሚሰሩት ልክ እንደ አንድ መደበኛ የሰላምአገልግሎት (civil service) ተቋም ነው። እሚሰጡት ዋና ግልጋሎት፣ ልክ ጧት፣ ምሣ ሰዓት፣ እና ማታ ነው። ምንአልባት በብዙ ዘመንዎች አንዴ ሰበርዜና ከአላቀረቡ በቀረ፣ ሌላሌላው የመረጃ እድገት፣ ሰበር ዜና ሳይባል፣ ጊዜውን ጠብቆ በወረፋ እሚቀርብ ነው።
መረጃዎችን፣ ገና ከጭምጭምታ ጀምሮ እያነፈነፉ፣ በቀጥታ እየተከታተሉ ማስተላለፍ እንደ አለልምድ-ተግባር እንኳ አይታይም። የይዘቱን ሁኔታ በመተው፣ እንደ ሽፋን ሂደት ብቻ፣ ስንመዝነው፤ ያ ትልቅ ውድቀት ነው። በእዚህ ጉዳይ የሀገርአችን ድምጽእናምስል መገናኛብዙሃንዎች መንቃት እሚገባአቸው ናቸው። መረጃን በማንኛውም የጊዜ ፍሰት እንደተከሰተ እና ሊከሰት እንዳለ እያነፈነፉ ማቅረብ፣ በተለይ ለመረጃአዊ መገናኛብዙሃን ፍፃሜው ነው።
የሆነው ሆኖ፤ ፍቅር ሲጠና ቆሎ እንደእሚያጎራርስ፤ አታካች የዘፈንዎች መገባበዝ ብቻ የሞላው የእነእዚህ ተቋምዎች ህላዌ፣ ወደ ተገቢ ኢላማአቸው መቅረቡ፣ የዝማኔአቸው አንድ መነሻው መንገድ ነው። የዜጋዎች የመረጃ ማግኘት መብትዎችን ማክበር የስልጡን ማህበረሰብእ አንድ አላባአዊ ነው።
በዜና አቅርቦት ልዩአዊነት (specialization) ማካበት፣ ለሀገር ንጽውሳኔ (democracy) እና ማህበረሰብእ ንቅአት እና ተሳትፎ፣ ሲባል ግድ አስፈላጊ ፍፃሜ ነው። ከአለው፣ አፈና አንፃር ይህን መናገር አስቂኝ ሊመስል ይችል አለ። እንደ ጠባብ አማራጭ ደግሞ፣ የአሉ መገናኛብዙሃንዎች ቢያንስ አብዛኛዎቹ፣ ዜናዎችን አበክሮ የማገልገል ጉዳይን ቢያጠነጥኑበት ተመካረከ ነው። [ከተቻለ፤ ከሁሉ ቀድሞ ደግሞ – ቀላል ስለሆነ – የሚዲያ መግለጫዎችን (press releases) ወደ ሙሉ ዜና የመለወጡን ነገር ቢቀንሱ፣ ገፍተውም ቢተውት፣ የአለውን እየተራራቀ እንደ መንግስት ሰራተኛ በሆነ ሰዓት እና ቀን ብቻ እሚመጣውን የዜናዎች ሽፋን ማስተካከል እሚችሉ ናቸው]፨

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s