Categories
ሥነዉሳኔኛ (About Politics)

ኢትዮጵያ-አድን ጥበብ ዘርፍን ፍለጋ፡ ብጁአዊነት ለልዩልዩ የስነእናኪነ ተደራሲዎች Looking for Ethiopian-Savior Art Industry: Customization for Varied Users of Art

About how Ethiopia shall benefit its citizens of different consciousness capacities, using varieties of methods in producing customized art contents.

bY ቢንያም ኃይለመስቀል ኪዳኔ፤ የካቲት ፲፩፤ ፪ ፻፻ ፲፫፨

፩) የንቃተህሊና አንድ አትዮጵያ የለችም


ኢትዮጵያአዊው ማህበረሰብእ፣ አብሮ እና እኩል እያደገ ያለ አይደለም። ንቃተህሊና፣ ማሰብ አቅም እና የአተያየት እንቆቅልሽአችን (puzzle of perspective) መለያየቱ እጅግ ከፍተኛ ነው። ለምሳሌ በጥቂት ኪሎ ሜትርዎች ያለውን ነገር እና እንግዳ አሳዳሪነት ወይም ለጋስነት በገጠር ሲኖር፤ በከተማ ልውውጥ የሌለው ለጋስነት አናሳ እና እማያቁት እንግዳ ማሳደር አደጋ እሚደረግ ባህል ነው። ተምሮ አንዲት ስራ ላይ መቀጠር እና እየረኩ መኖር ወይም ተምሮ ፈጣሪ ሆኖ ብዙ ለውጥ ለድሃድሃዋ ሀገረደ እያመጡ መቆየት እና ጭለማን መፋለም፤ በእየመሀከልአችን አለያይተውን አሉ።
ለምን በአያሌው በደፈናው በአመለካከትአችን ሁሉ ተለያየን?


፩) እጅግ ብዙ ማህበረሰብአዊ ንብርብርታ (strata) አለን። ፊደል ያልቆጠረ፣ የቆጠረ፣ በጥራት የተማረ፣ ከአለ ጥራት ባለመጨነቅ ተምሮ የተመረቀ፤ ከበርቴ፣ መሪ፤ ነጋዴ፣ ካድሬ መደብ፣ ምሁራን፣ የባህል እና እምነትዎች መሪዎች እና ልሂቃን፣ ሀገረሰቤ፣ ከተሜ፣ የተሻለ የተወሳሠበ ከተሜ፣ ዳያስፖራ፣ የሀገር ጉዳይዎች ላይ ያሉ የተለያዩ አመለካከትዎች፣ ወዘተ. በእየአይነቱ የተራራቀ ጭንቅላት የያዙ ዜጋዎች አሉ። ይህን መሰል ልዩነትዎች በየትም ሀገር ሊኖር እሚችሉ ቢሆንም፤ እኛ ሀገር ያለው ግን ሰፊ ልዩነት ያለው ነው። አመክዮው፤ ገና ዘመንአዊነት ስላልተቋቋመ እና በመንግስት ቸልታ የጋራ አመለካከት እና ንቃተህሊና ስለሌለን ነው። በጠቅላላው፣ ልዩልዩ ማለትም በዕለትአዊ አኗኗር የተራራቁ ህዝብዎች በመሆንአችን የአመለካከት እና ንቃተህሊናአችን ደረጃ የትየሌለ እሚራራቅ ነው።
፪) ሀገሪቷ በፍልሰት (ድንበር ዘለል እና ማእከለሀገር) እየታመሰች ያለች እና በህዝብ-አነባበሯ ገና በመሠራት ላይ ያለች እንጂ ወጥ እና ቋሚ ኑሮ ያለባት ያልሆነች በመሆኗ።
፫) በአኗኗር ዘይቤም ብዙ የህዝብ አይነትዎች ስላለን እና የባህል-ልዩነት ንቃት ደካማ በመሆኑ፣ የአተያይ እና አመለካከት ተቀራራቢነት የለም።
፬) የሉልአዊነት መግዘፍ፣ ብዙ የባህል፣ ቋንቋ፣ ንቃተህሊና እና አመለካከት መምጣትን እና መለዋወጥን አድርጓል። አንዳንዴ፤ ትውልዱ ከውጭ ብዙ እየተማረ ስላለ የባህል ወረራ እስከእሚሰኝ ቅጽል የተሰጠው ክፍለ እውነታ ነው። ያ ማለት፣ የአመለካከት አቅም ልዩነትዎች እየተለጠጡ እና እንደተራራቁ እንዲቆዩ ያደረገ ነው።
በጠቅላላ፤ ኢትዮጵያአዊው ማህበረሰብ በተፈጥሮ (የዘር) ልዩነትዎች እንዳሸበረቀው፣ አብሮ ከእዛ ልዩነት በጣም በላቀ መጠን፣ በአመለካከት አግጣጫ፣ እሳቤዎች፣ እና ንቃተህሊና ነገረሁኔታው የእሚለያይ ነው።


ንቃተህሊናአችን እንደሀገር የትእናየት እሚለያይ ነው። አብዛኛው የሀበሻው ማህበረሰብእ እሚለያይ ንቃተህሊና አለው። ዳሩ፤ የሀበሻ ጥበብ ምርት የሀበሻን ዜጋ ሁሉ በወጥነት እኩል ሆና እምትደርሰው ናት።
የኢትዮጵያ የስነእናኪነ ምርትዎች፤ ከአንድ በመጠኑ ያደገ የመደብ ልዩነት በቀረ እሚያሳየንን እመርታ የትም አንመለከትበትም። የተሻለ የሆነበት መንደር፤ ለልጅዎች እሚለው ዝርዛሮት መኖሩ ነው። የቀረው ሁሉ ለአዋቂዎች እሚል ባይሆንም ለአዋቂዎች እሚታለም ነው።


በደፈናው ለሀበሻ ህፃናት፤ ተረትዎች እና የተለያዩ ታሪክዎች፣ የተረዱ (Illustrated) መጽሐፍት፣ ሙዚቃዎች፣ ፊልምዎች፣ መስኮተድምጽ እና ትመ. እይትዎች(Radion and Tv Shows)፣ ወዘተ. አሉ። ከእነችግርዎችአቸው። ለምሳሌ ፩) ከተሜ እና ሀብታምን መሰረት ያረጉ ምርትዎች አይደሉም። መብራት የማያገኘው የገጠሩ ህፃን ስለ እነ Ben10, Tom and Jerry, Superman, Iron Man, ወዘተ. ለልጅዎች የተተረጎሙ ዓለምአቀፍ መጽሐፍዎችን ወይም ትርክትዎችን እምብዛም አያውቅም። ለከተሜው ግን የድሃው ቤተሰብ ሀበሻ ህፃን ደግሞ እነእዛ ቅንጡነት እንጂ አዕምሮ ማበልጸጊያ ወይም ማዝናኛ አይደሉም። ስለእዚህ ጓደኛዎቹ ከተረኩለት እንጂ አይደርሱትም። ፫) በእድሜዎችም አይገደቡም። ማንም ምንም አይነግረንም። ደራሲዎች፣ መንግስትአዊ ያልሆኑ ማህበረሰብዎች፣ ብሔርአዊ ቤተመጽሐፍ ወይም መሠል የህዝብ አገልጋይዎች፣ ሃያሲያን፣ ስነልቦናኛዎች (psychologists)፣ ወዘተ. ይህ መጽሐፍ ለእነእዚህ እድሜ ልጅዎች፣ ያኛው ከእዛ አመት እስከእዛ ላሉት አይሉንም።
በደፈናው ግን አንዳንድ ትትረትዎች በከተማ ተገድበው፤ የሀበሻ ህዝብን ለህፃናትዎቹ እንዲጠቀም እሚመረቱለት የጥበብ ጥቂት ምርትዎች ከቅርብ አስርታት ወዲህ ይታያሉ።
በተረፈ፤ ግጥምዎች፣ ልብወለድዎች፣ ልዩልዩ መጽሐፍዎች፣ ፊልምዎች፣ ቲያትርዎች፣ ግጥም እና ጥበብ ምሽትዎች፣ ወዘተ. እሚዘጋጁት ለመደበኛው የሀበሻ ዜጋ ነው። ተደራሲነት ከእዛ የዘለለ ዝርዛሮት ይዞ አንመለከተውም። ልዕለ-ብዙሃኑ ሀበሻን እሚመሰርተው የገጠር ነዋሪዎችን የኢትዮጵያ ስነእናኪነ አልማአቸው እምንመለከተው ከቶ ነው ላለማለት ያክል እንኳ እምብዛም ነው።

በከተማዎችም የምርትዎች ጉዳይ የለየለት ዝርክርክ ነው። ለምሳሌ፤ ቢያንስ ለታዳጊዎች፣ ለሴትዎች፣ ተማሪዎች፣ ወጣትዎች፣ ጎልማሳዎች፣ ወዘተ. ተብለው ለተለያዩ ተደራሲዎች እሚቀርቡ ምርትዎች የሉም።

፫) ስነእናኪነ ለሀበሻ ከፍተኛ አገልግሎት ማቅረብ አለበት


ምንምእንኳ፤ እጅግ የተገደበ አቅም በዘርፉ ቢኖርም፤ በጥበብ ምርትዎች ግን ብዙ መገልገል እሚቻል ነው። በተለይ ለድሃድሃነት የረዥምጊዜ እና አስተማማኙ ማምለጫ፤ የጥበብን ምርትዎች መገልገል ነው።
ለውጥ የተሻለ አቅሙን እና እገዛውን ከእዚህ ዘርፍ መበደር እሚቻለው ይሆናል። የላቀ አመለካከት አቅምን መመስረት ቢርቅም፤ ቢያንስ ያነሠ ቢሆንም የጋራ አመለካከትዎችን ለማጽደቅ እና ለማስተካከል በቂ እጅ አዋሽ ነው። የሀገር እድገት የንቃተህሊና መበልጸግ ስለሆነ፤ አመለካከትን ከትምህርት ውጭ ለማደስ እና ለመመስረት ይህ ዘርፍ ትልቅ የሆነ የእምቅ ሚና አለው።

፬) ገሀዱ መውጫ ጎዳና


ይህ እንዲሆን፤ ስነእናኪነ፤ ምን ይሁን?
ከጥልቀቱ እና ገና ያልተዳሠሰ በመሆኑ ብዙ ጥናትዎች ያንን ጥያቄ ቢያቀልሉት እንጂ እንደልብ አይጨርሱት ይሆናል። ቢያንስ በአጭር መቼት።
ግን በጠቅላላው ምን መደረግ ይቻላል?


፩) የጥበብ ምርትዎችን በተለያዩ መንገድዎች እንደእሚመረቱት፤ ለተለያየ አቅም ያሉአቸው ተደራሲዎች ማዘጋጀት ግዴታ ነው።
የንቃተህሊና እድገትን እና ፍትሕአዊነትን ለማብዛት፤ መንግስት እና ባለድርሻዎች ይህን መምራት አለብአቸው። ለግለሰብዎች አትራፊ ንግድአዊ ምላሽ ለገጠር የአንድ መንደር ተማሪዎች የጥበብ ምርትዎችን ከመስጠት የተነሳ አይገኝም። ከማህበርአዊ እኩልነት እና የወደፊት ሀገርአዊ ጥቅም የተነሳ ግን፤ መንግስት በእራሱ ወይም ሌላዎችን በድጎማ እና አመራርዎች በመደገፍ፤ ለገጠር ህፃናት፣ ተማሪዎች፣ የተለያዩ ማህበረሰብእ ክፍልዎች አቅርቦት መከውን ግድ እሚለው ነው።
ያ፤ የአመለካከትን እድል እኩል እንኳ ባይሆን እሚያግዝ እና በዝማኔ በመለያየት እሚገኝ አለምን እና ሀገርን ከጭራው ስንከተል ለወደፊትአችንም የባሰ መሠናክል ላለማስቀረት እምንሄድበት አንድ መንገድ ነው።


ይህ አያያዝ፤ ማህበረሰቡን ለማብቃት ያግዛል። ለምሳሌ፤ የኛ’ዎችን የእንግሊዝ መንግስት ወደ ፭ ሚሊ. ፓውንድዎች የለገሰው ማህበረሰቡን በጥበብ ምርትዎች ለማንቃት በመሞከርአቸው ነበር። እንዲሁ፤ የውጭሀገር ያልሆነ መንግስትም፤ ወይ እሚሰሩትን በመደገፍ ወይም በተገቢ ተቋምዎቹ በመንቀሣቀስ፤ ለእየ አንዳንዱ ሀበሻ የሀገርአዊ መብቱን እኩል የማሰብ እና መግለጥ አቅሙን እና እድሉን መበተን አለበት። በብዙ ጉዳይዎች አቅም በዜጋዎች ስላልጎለበተ መንግስት ጣልቃገብነቱ አይጣል ሆኖ ግን ካለውጤት ቆይቷል። በእዚህ ዘርፍ አሁንም ጣልቃ ገብቶ ፍቅር እስከ መቃብር እና መሰልዎቹን በህፃናት ደረጃ አስተርኮ በሰብእአዊ መብት አክባሪ ደረጃ ዜጋዎች እንዲያድጉ መከወን አለበት።


፪) ከእሚሞክሩት እና ከእሚፍጨረጨሩት ጋር መወገን ግዴታ መንግስትነት ነው
የስነእናኪነ ዘርፍን በምርትዎቹ አወዳድረው እሚመሸልሙ እና እውቅና እሚሰጡ፤ ይህንን ቢመለከቱት የጉዳይ ሁለንተናውን አጋዥ ይሆነናል። ከእነእሱ ጋር መንቀሣቀስ፤ በእየመንገዱ ሲከወን፤ ያንን ለማብራራት እዚህ አይታሰብም፤ ከማስታወስ በቀረ።


፫) የጥበብ አምራችዎች በረዥሙ እና በእዚህ ዙሪያ ማሠብን ይሞክሩ። በእዚህ መንገድ፤ ለሁሉ ሀበሻ የተሠራ ምርት ሲገኝ፤ ጥቅምዎቹ አንደኛው ንቀተህሊናን ማወገጉ ነው። ሀበሻዎች፤ ከገጠር ተምረው ወደ ከተማ ሲደርሱ የከተማውን አኗኗር ሲለምዱ እድሜዘመን ጨርሰው ልጅዎችአቸውን እንኳ ከማስተማር እና ከማሻሻል ይገደብ አሉ። ከተሜዎችም፤ ገና በመማር ከአደዛም ሂደት ደግሞ በኑሮ ስቃይ በመገደብ ላይ ናቸው እና ጠንካራ የተዘረዘረ የጥበብ ምርት አቅርቦት ስለሌለ፤ የተሻለ የመንቃት ሂደትን አይከውኑም።
ከእነእዚህ ሂደትዎች እሚገኘው ሀገርአዊ ጥቅም የትየሌለ ነው። በጥበብ ምርትዎች ሁሉን ሀበሻ በተሻለ የመደረስ እድልአቅም ተጠቅመው ያደጉ ዜጋዎች፤ በሠፋ የአኗኗር ልዩነትዎች፤ ግን (እጅግ) ባልሠፋ ንቃተህሊናአዊ መለያየት ወደአንድ ብቁ ማህበረሰብእ ፈጥኖ ማደግን ይከውን አሉ።
ይህ ንቃተህሊና ማደጉ እሚበዛው አካሄዱ አንድ ችግርን መፍታትም ስለእሚያግዝ ነው። ብዙ ጊዜ፤ የጥበብን ምርት ባህል ወረራ እና መባለጊያ አድርገው በደፈናው እሚቃወሙ ወላጅዎች እና ጎልማሳዎች አሉ። በውርስ ትርጉምዎች፤ የአቀራረብ ነረሁኔታ አለያይቶ ምርቱን እንደ እየባህሉ ማቅረብ፤ ቋንቋዎችን መቀየር፤ የውበት (aesthetic) እና ትምህርት ፍሬነገሩን ብቻ እንጂ የላቀውን ተደራሰከነት እሚጠይቀውን ክፍል ቀንሶ በማቅረብ፤ በእየተደራሲው አይነት ቀያይሮ በማበጀት ማቅረብ፤ ወዘተ. ንቃተህሊናዎቹን ወደ መነሻ ደረጃ እሚያስተካክል አንድ አጋጣሚ ይሆነናል።
እንደ ጥበብ አምራች፤ ይህንን ማገዝ እጅግ አርበኛነት ነው።


ከእዛ ይልቅ ግን፤ ቀጥተኛ ጥቅምም አለ። ንግድ አንዱ መርኁ ዝርዛሮት ነው። በደፈናው ጥበብን ማምረት ኋላቀርነት ከመሆኑ ባሻገር፤ ለተለየ ተደራሰከ ማቅረብ መቻሉ የተሻለ ጥቅም ያመጣ አለ። ለተማሪዎች ወይም ወጣትዎች እሚሠራ ምርት በገሀድ ያንን ገልጦ በመቅረብ፤ በእዛ ዙሪያ መሸጥ እና ለፍጆታ መቅረብ እሚቻለው ነው። በደፈናው ቢቀርብ ግን፤ ያነሰ የፍጆታ አቅም ይዞ ይቀራል። አብሮ የንግድ ሰንሠለት እና እድልዎች ይፈጥር አለ። ለእየዘርፉ ተደራሲ እሚሆኑ ዝርዛሮትዎችን ማግኘት እሚቻል ነው። በተለይ በሂደት ያ እሚሰምር እና እሚሻሻል ይሆን አለ።
አብሮም ለምርቱ ጥራት ለአምራቹ እድል ይሰጣል። አንድ የሀገረሰቤ ዘፋኝ ለምሳሌ፤ በከተሜ እማይደመጥ ዘፈን ከማቅረብ እና ከመበተን ለሀገረሰቤ እሚዘጋጅ ብሎ ማቅረቡ የበለጠ ጥራትን ለስራው ያግዘዋል። ለአንድ ወገን እሚሰራ ስረ፤ ለሁሉ ሲመረት እንደእሚያስጨንቀው ማንማንን እንዴት እንዴት እንደእሚያስደስት ማን ምን ይወድድ አለ ብሎ መረጃዎች በመሠብሰብ እና በምርቱ በማጨቅ አይጨነቅበትም። የተወሰነ ተደራሲ፤ የተወሠነ ፍላጎት አለው። ያንን ማርካት (ለሁሉ ከመስራት ይልቅ) ቀላል ስለእዚህ አትራፊ እና እማያደክም ይሆናል።
ሲደመደም፤ ለሀገር ማበልጸጉ፣ ጥበብ ንግዱ፣ ዘርፍ ይዘቱ እና ስኬቱ፣ ወዘተ. ጥበብ ምርትዎች የአቅምአቸውን ያክል የተለያዩ ተደራሲዎች ማሠብ እና የፍፃሜአቸውን ዝርዛሮት ማበጀት መልመድ አለብአቸው።

፭) መደምደሚያ


ለረዥም ጊዜ የኢትዮጵያው ማህበረሰብ፤ ባልተማረነቱ እና በድህነት መኖሩ ይታወቅ አለ። በስነውሳኔ (politics) ከመጠቀም እጅግ የመጎዳቱ ሀቅም ግንባርስጋ ነው። ግን፤ የንቃተህሊናው አለመዳበር አንዱ በአንድነት እና በሠላ መንገድ እንዳይራመድ ያደረገው ነገር ነው።
ምንን በደፈናው ኋላቀር ቢባልም፤ ሀገሩ፣ ባለውም በንቃተህሊናው ዞሮዞሮ የተራራቀ ነው። በእረዥም የእድሜ ጉዞ፤ ሀበሻዎች እሚሠለጥኑት ጥቂት እየሆነ ፈጥኖ ማህበረሰብ የመለወጡ ነገር እየቀነሰ ሄዷል።
ያንን እና ጉዳትዎቹን ለመዋጋት፤ መሰረትአዊ ንቃተህሊናን አቻ በማድረግ ማስተካከል አንድ መንገድ ሆኗል። ለእዛ ከትምህርት እና ማህበረሰብአዊ ጥራትዎች ወይም ሌላ መንገድዎች በተጨማሪ፤ የስነእናኪነ ጉዳዩን መፈተሽ አንዱ መንገድ ነው።
በአንዲት አዲስአበባ እንኳን እጅግ ብዙ ተደራሲ አይነትዎችን እንመለከት አለን። ከአቅም፤ የትምህርት ደረጃ፣ የጥበብ ምርትዎች መጠቀም ልምድ፣ እና ብዙ ጉዳይዎች አንፃር የተለያዩ ተደራሲዎች አሉን። ለተለያዩ ተደራሲዎች፤ የተለያየ ጥራት፣ ያለው ምርት አስፈላጊ ነው። ያ፤ የጥበቡን ይዘት እና የምርትዎቹን ተደራሽነት እና ንዋይአዊ ምላሽዎች ወደተሻለ ስኬት እሚያስተካክል ነው። በቋንቋዎች፣ ባህልዎች፣ ኋላቀር አመለካከትዎች፣ ወዘተ. ያለውን ጥበብን የመተዋወቅ ገደብ እና ጸርነት፤ ማስታገሻ እና ሀገርን-ማዳኛ አንድ ጎዳና ነው። ህዝብ ከጥበብ በጥቂቱ እንኳ ባለመጠቀም ባነሰ ንቃተህሊና እንዳይቀር እና ንቁ ማህበረሰብ ተፈጥሮ የሀገር መሻሻል እንዲደረግ አንዱ መንገድ ይህ ነው፨

By Binyamhailemeskel

Hey there! If you want to know about me, I just like fun, commonsense wisdom, and human love. Let us live a bright today changing tomorrow into brighter.
Regards,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s