Categories
My Outlet (የግል ኬላ)

ምእራፍ-፭

መስፍን ጎንለጎን ምእራፍ ፭፨

፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠
፭ የሩጫዎቹ ጅማሮ

ምእራፍ አምስት በ ተአዶ. (PDF).

<p class="has-text-align-justify has-primary-color has-text-color" value="<amp-fit-text layout="fixed-height" min-font-size="6" max-font-size="72" height="80">ጎኅ ቀደደ። ረቡዕ ገባ። አዲስ ቀን። መስ እና ናሆም በለሊቱ መገፈፊያ ቅጽበት ከእንቅልፍ ወደ ዓለሙ ተመለሱ። በአዲሱ ዕለት ዉስጥ እንዲአደርጉት ጥያቄ ከአለብአቸው በማሰስ መቼ፣ እና እዴት ከሁሉ በምርጡ ሁኔታ መከወን እንደ አለብአቸው ነገርዎችን በማያያዝ፣ መቀናነስ፦ በማስላት፣ አቀዱ። ሰውዎች ዕለት ማቀድ ይከብድ አለ ሲሉ፣ መስ ግን እሚለው ሁሌ ይህንን ነው። “ዕለት ማቀድ ያልለመደ፣ እግዜር በፈቀደለት ሂወት ዘመኑን ማቀድስ እሚችለው እንዴት ነው?” በስሱ ቀኑን ቀድሞ እማይነድፍ ሰው፣ ዕድሜ-ዘመኑ ላይ – ከብዙ ነገዎች ኋላ – ምን እንደ እሚፈጠር፣ ስንት ዘመን ለሂወቱ ቢአገኝ ምን መስራት እንደ እሚአስብ፣ መች እና እንዴት ማግባት ወይም መዉለድ እንደአለበት ወዘተ. ማቀድ አይችልም ማለት ነው። በማስላት ግን ወደ ህይወት መንቀሳቀስ ከሌለ፣ አለመሰልጠን እሚሰኘው ወይም ጥንትአዊ ጋርዮሽ አኗኗር አልተዘለለም ማለት ነው። ዘመንአዊ አኗኗር ግን ከሰው ከወቅት ተከትሎ አርሶ እና ተጋብቶ በዋሻ መኖር ቀላሏ ትትረት ዘላጊ ስኬት ይፈልግበት አለ። ለእዛ እንዲረዳው፣ ሰው ደግሞ በእልፍ መንገድዎች መክሊት ተበታትኖለት ታድሎ አለ። በእማይቆጠር የመነገድ፣ ማስተማር፣ ማምረት፣ መፍጠር፣ መምራት፣ መመራመር፣ ማሳቅ፣ ወዘተ.ዎች ስጦታዎች ለሰው ሁሉ ተሰጥዖ ተሠጥቶት አለ። እንደ ሰውየው አያያዝ በመክሊቱ መስመር ወደ ስኬት ወደብ መድረስ ተቻይ ሆኖ አለ። ነገርግን፣ ይህ አቅሙ ለሰው ልጅ እንዲታወቀ፣ ለጋ እድሜው ዉስጥ ገና ሳያድግ ፍላጎቱ መጠናት አለበት። በልጅነት እሚገለጥ መክሊትአዊ አዝማሚአ ቅኔ ነው። መማር ቀርቶ ማደግ እንኳ ሳይፈልግ ህፃኑ ወደ ስኬት ተራምዶ አለ ማለት ነው። ነገሩ በተፈጥሮው እንዲቀናው ተልኮለት የመጣለት በሂወት የመፈጠሩ አላማው ጭምር ሊሆን አለ ማለት ነው። ለመምራት፣ መመራመር፣ ሂሳብ፣ ስነልቦና፣ ወዘተ. የተፈጠረ(ች) ነው(ናት)፣ እንደ እምንለው በሙያ ዉስጥ እሚሳካለት ሰው፣ የልጅነት አዝማሚአው ጋር በ አጋጣሚ የተቆራኘ ሰው ነው ማለት ነው። ይህ አዝማሚአ መማር ሲከውን፣ ወጥ ስርኣት እና ምልዓት ይጨምርለት አለ እንጂ መክሊቱን ግን አይሰጠውም። ስለ እዚህ መክሊቱ በሆነው ላይ ጨምሮ የተማረው ሰው፣ የሰገገ ስኬት በቀላል እሚአገኝበት ዙሪአ-ሂወት ይሆንለት አለ ማለት ነው፨<br>ለመስ ይህ ወደ ዕቅድ-ጥበብ እሚአመጣ፣ እማይናቅ፣ ልዩነት ፈጣሪ፣ የከባቢ-ገሃድ አገነዛዘብ ነው። ህፃን ሰው ሲፈጠር አዝማሚአው ከታወቀ በ እዛ ጎዳና እንዲዳብር ይደረግ አለ። ጥቂት ከፍ ሲል ግን እሚሳካለት ስፍራ ስለ ሆነ በቀላል የትምህርት ፈተናን ማለፍ አሳክቶ ወደ ሥራ ዓለም ሊገባ ይችል አለ ማለት ነው። አዝማሚአው ዉስጥ ግን ቀድሞ በማጥናት ትልቅ ኢላማ ከአስቀመጠ ይሳካለት ዘንድ ተፈጥሮ አብራው ታሴርለት አለች። ትደግፈው አለ ች። መክሊቱ አይቀበርም። መክሊት ለ መግለጥ ደግሞ ከልካይ የለም። ግን ከልካዩ ለመክሊቱ መሳካት አለማቀድ ነው።<br>አደግ የአለ ሰው፣ ለታዳጊዎች እሚደላአቸውን ፈልጎ ማግኘት አለበት። በምን መጨረሻ ልጁ መሄድ እንደ እሚፈልግ ማጥናት ግዴታው ነው ማለት ነው። ልጁ አድጎ እንዳይባክን እና እንዳይራገም፣ ለግል እና ጋራ እሚተርፍ እንዲሆን መነሻው የልጅነቱ መክሊት አፈላለግ ድጋፍ ስለ ሆነ ይህ ግዴታ እምቅነቱ ጽንፍየለሽ ነው። በ እዛ ዉስጥ ደግሞ ሲታለፍ፣ ዕቅድ ሂወቱን ታሰምርለት አለች፨<br>በቀረ፣ አለማቀድ ማለት፣ በንፋስ እንደ እሚወዛወዝ አየር፣ በመባከን ሆኖ፣ የሂወት ጎርፍ ያጋጨኝ ማለት ስለ ሆነ፣ ያ ደግሞ አለመሰልጠን ነው እና አለማቀድ ማለት ይህን የ ሂወት ቅኔ አለመግለጥ ነው ብሎ ያምን አለ። ይህ ግን ብዙዎች እሚጠሉት ጥቂትዎች እሚአከብሩት ቅኔ ነው። በ እዚህ ባህል መስ በ አሰበው ቁጥር እንደ በገነ ነው። ለ ምሳሌ የ ስደተኛው ማስታወሻን ሲአነብብ፣ መስ አንድ ምዕራፍ ላይ ስደተኛው ግለ-ታሪክ ሲአጋራ ነጋዴ ለ መሆን ወደ ድሬዳዋ 500 ብርዎች ይዞ ወጥቶ በማህበረሰቡ በ ወል የመጫወት መስተንግዶ ተማርኮ በ መዝናናት አሳልፎ ባዶ እጁን ከወጣበት ወደ ደብረዘይት እህቱ ቤት እንደ ተመለሰ ተረከ። ከእንግዲህ ሂወት በ ወሰደችኝ ለ መሄድ እንጂ በግል ዕቅድ ለመኖር ማቀድ ተውኩ ይል እና ወጉን ይዘጋ አለ፨<br>መስ ክፉኛ ኮንንኖት አለፈ ው። አንድኛ ከመሬት ተነስቶ ከአንድ ጫማ ጠራጊ ጉራጌ በቀረበለት ሃሳብ ብቻ እንደ ፌራሪ መኪና በመፍጥነት ተነድቶ ወደ ድሬዳዋ ነጎደ። በስማበለው! ሁለትኛ ከ አቀደ፣ አንድ ተኩሶ አንድ መግደል ሁሉ ላይገኝ ይችል አለ፤ ሂወት በአንድ ሙከራ አንድ ሙሉ ሽልማት መርኅ ወይም ቀመር አትሰራም። እና ደጋግሞ በመሞከር፣ ከዉድቀቱ በዳግ-መማር፣ የተቀበለአቸውን ምክርዎች ደግሞ አላከበረም ነበር እና በማክበር፣ ወጣትነቱ እንዳያጠላበት እና ዘለአለም ወጣት ስለ እማይሆን ነገ እንደ ድሬ ወጣትዎች ለመዝናናት ብቻ እሚፈልግ ሳይሆን አንድ ነገር ለማሳካት እሚፈልግ እንደ ሆነ በማብሰልሰል፣ ምራቅ በመዋጥ፣ ከዕለት ተደስቶ በቀለለ መንገድ ከመቅጨት በዘለለ ዝግጅት እና ፍላጎት ወደ ፈለገው ንግድአዊ ፍፃሜ መመለስ ነበረበት። በባዶ መነሸጥ ብቻ ስኬት የለም። ለንግድ ሄዶ፣ ስቆ ተዝናንቶ ስለ ተመለሰ በቃ ሂወት በአቀዷት መስመር አትራመድም ብሎ በተቀደደለት መፍሰስ ሞኝነት ነው፨<br>በጥሪ ማብላላት እና ማጥራት፣ በሰከነ ጥናት እና ምርምር፣ ንድፍ እና ዕቅድ፣ ከእሚገኝ የበረራ-ትግበራ (ፓይለት ሮሊንግ አዉት) ደግሞ በመፈተን፣ በስፋት በመታገል እንጂ ከመሬት እሚለቀም ስኬት የለም። ስደተኛው የአልተገለጠለት፣ ሌላዎች በድሬዳዋ የሞቀ ማህበርአዊ አኗኗር እንዲሁም ግልአዊ ኑሮም፣ ስኬትን ከንግድ እንደ አገኙ ነው። አብረውት እየተሳሳቁ አሳምረው መነገድ እንደ እሚችሉ ማስተዋል ነበረበት። የጠቀሰው በቀለ ሞላ እንኳ ከ ዜሮ በ ትግሉ ተሳካለት ነበር። ማለትም፣ በሰመጠ ትግል እንጂ በአንገትበላይ ጥረት ምንም የለም። ይህን አስተውሎ መስ “የዚህ ደራሲ አንድንድ ወግ ድንቅ አንድአንድ ወግ ደግሞ ዉዳቂነቱ አይጣል ነው። ማን ይሙት አሁን እንደው ይሄ የ ትልቅ ጭብጥ ትረካ ነው!?” ብሎ በጭብጡ የ ኩነና ሃሳቡን አዘምሞበት ነበር። “ነገርግን አተራረክ ስልቱ እና መብቃቱ በበረዶአማ ክረምት ሲንቀጠቀጡ ድንገት እንደ አገኙት ተንበልባይ እሳት ዳር፣ ነብስ አሟቂ ነው። ማር እና መርዝ!” በማለት ሙሉ ትችቱን አቅርቦ ነበር፨<br>መስ በስልጡን አኗኗር ሰው በማነጽ አንድ ትዉልድ መቀየር አለበት። ከአልሆነ መሰልጠን የለም። ትዉልድ እሚቀየረው ደግሞ በአንጎል ህፃንዎች በአንድ ዘመን አድገው ከተረከቡ ነው። በህብረት እና መርማሪነት የስልጣኔ ፈር ተቀድዶ ከተሰጠአቸው እሚአሰፉት እነ እርሱ ናቸው፤ ብሎ ይሟገት አለ። የሃዲስ አለምአየሁ ፍቅር እስከ መቃብር እንደ ምርጡ ባይሆንም ከሁሉ ተወዳጅ ልብወለድአችን ሆኖ እሚነግረን አንድ ቁምነገር ህፃንን ገና ሲወለድ ስለ ማሰር እና ሂወቱን ስለ ማበላሸት ነው። በዛብህ በስእለት ልጅነቱ እማይፈቅደው እና እሚሸሸው ሂወት ተሰጥቶት ቤተሰቡም የ ወላድ መካን ተብሎ፣ እርሱም የ እማይበላ ፍሬ ተብሎ፣ በማንኩሳ ተተርቶበት በሰቆቃ አኗኗሩ እስኪቋጭ ድረስ በከፍተኛ ቤተሰብ መጥላት ሆኖ በርሮ የጠፋው፣ ሰብእአዊ ነፃነት እና እንደ አሻው በተፈጠረለት የመክሊት መስመር እራሱ እንዲአድግ ስለ አልተደረገ ነው። ይህ ትልቅ የወል ድንቁርናአችን ጥንት ቢተረክም ገና ሥር አልያዘም ብሎ የአምን አለ። ሀበሻ ይህን የህፃንዎች፦ የአስር ምናምን ዓመትዎች አልፎ ወጣትዎች፣ ትልቅነትን ይዘነጋ አለ። ህይወትን አርዝሞ በማቀድ እሚአይ ስለ አልሆነ ልጅዎቹን በብሩህ አስተዳደግ እሚይዝ አይደለም። የእራሱም አኗኗር እንደ ስደተኛው ወደ ነፈሰበት ነፍሶ ወደ ተመለሰበት ተመልሶ በስደት እና ፍልሰት ሲባክኑ መገኘት ነው። የልጅነት ዘመን ዕቅድ መጥፋት የአድጎ ስደተኛነት ሂወት ቀጠሮ ነው። በሃገር ነገን መሳል እና ለእዛ ነገ መድረስ ግን የሰው ሁሉ የጋራ ጉዳይ እና በግል መክሊት መንቦግቦግ የማዕዶት (ትራንስፎርሜሽን) ብቸኛው መንገድ ነው። ይህ የመስ ሃሳብ ከብዙ ንዑስ ልማድዎች ወደ አንዱ ወደ ዕለትን ለሰው በተፈቀደ መጠን መቆጣጠር ፍልስፍና አድርሶት አለ። በማቀድ መታሰር ወይም መጨነቅ የለበትም። በማቀድ አይኖርም እና። ሰው በመተግበር እሚንቀሳቀስ ም ነው እና። ስለ እዚህ፣ ሁለቱ መታረቅ አለብአቸው። የዕለት ዕቅድ ማለት ይህን አድርጌ ልገኝ ከ አልሆነ ግን ልሙት እና ልገኝ አይደለም። በስስ ቅኝት የአዋዋል ክስረት እና ብስጭት ወይም ከአቅም በታች መኖር እንዳይኖር መሞከር ማለት ነው። ሂወትን ሳይሆን፣ አዋዋልን ሳይሆን፣ ዕለትን ሳይሆን፣ እሚከወን አብይ ነገር አስሶ ስኬትአማውን አተገባበር አሰላስሎ መነሳት እና በሂደት ደግሞ እየአሰሉ ዳግ-መንደፍ (ሪ-ፕላኒንግ) እና መንቀሳቀስ ነው። ይህ አዋዋል አዘማኝ፣ ድካም እና በአዋዋል መሸወድ ማባረሪአ ነው ብሎ ስለ አመነ ለናሆም የአስተማረው እና የአወረሰው አንድ የትልቅ መሆን ግዴታው ማጣጫ (ሴት ኦፍ) ነበር። በሃልዮ ልዕልና ለእሚተማመን በእርግጥ ምስጢረ ዕቅድን ማስተማር መቻል ትልቅ ቅርስ ማስረከብ ነው። ከተቀባይ ሳይሆን ከሰጪ ሚዛን፣ የስጦታ ምዘና ይደረግ አለ። ብቻ በዘፈቀደ ዐብይ ተግባርዎች ጋር መጋጨት እና መዉደቅ እንዳይኖር በማድረግ ናሆምን ስለ አሰለጠነ ደስታው ትልቅ እና እርካታው ተገቢ ሆኖለት ነበር፨ጎኅ ቀደደ። ረቡዕ ገባ። አዲስ ቀን። መስ እና ናሆም በለሊቱ መገፈፊያ ቅጽበት ከእንቅልፍ ወደ ዓለሙ ተመለሱ። በአዲሱ ዕለት ዉስጥ እንዲአደርጉት ጥያቄ ከአለብአቸው በማሰስ መቼ፣ እና እዴት ከሁሉ በምርጡ ሁኔታ መከወን እንደ አለብአቸው ነገርዎችን በማያያዝ፣ መቀናነስ፦ በማስላት፣ አቀዱ። ሰውዎች ዕለት ማቀድ ይከብድ አለ ሲሉ፣ መስ ግን እሚለው ሁሌ ይህንን ነው። “ዕለት ማቀድ ያልለመደ፣ እግዜር በፈቀደለት ሂወት ዘመኑን ማቀድስ እሚችለው እንዴት ነው?” በስሱ ቀኑን ቀድሞ እማይነድፍ ሰው፣ ዕድሜ-ዘመኑ ላይ – ከብዙ ነገዎች ኋላ – ምን እንደ እሚፈጠር፣ ስንት ዘመን ለሂወቱ ቢአገኝ ምን መስራት እንደ እሚአስብ፣ መች እና እንዴት ማግባት ወይም መዉለድ እንደአለበት ወዘተ. ማቀድ አይችልም ማለት ነው። በማስላት ግን ወደ ህይወት መንቀሳቀስ ከሌለ፣ አለመሰልጠን እሚሰኘው ወይም ጥንትአዊ ጋርዮሽ አኗኗር አልተዘለለም ማለት ነው። ዘመንአዊ አኗኗር ግን ከሰው ከወቅት ተከትሎ አርሶ እና ተጋብቶ በዋሻ መኖር ቀላሏ ትትረት ዘላጊ ስኬት ይፈልግበት አለ። ለእዛ እንዲረዳው፣ ሰው ደግሞ በእልፍ መንገድዎች መክሊት ተበታትኖለት ታድሎ አለ። በእማይቆጠር የመነገድ፣ ማስተማር፣ ማምረት፣ መፍጠር፣ መምራት፣ መመራመር፣ ማሳቅ፣ ወዘተ.ዎች ስጦታዎች ለሰው ሁሉ ተሰጥዖ ተሠጥቶት አለ። እንደ ሰውየው አያያዝ በመክሊቱ መስመር ወደ ስኬት ወደብ መድረስ ተቻይ ሆኖ አለ። ነገርግን፣ ይህ አቅሙ ለሰው ልጅ እንዲታወቀ፣ ለጋ እድሜው ዉስጥ ገና ሳያድግ ፍላጎቱ መጠናት አለበት። በልጅነት እሚገለጥ መክሊትአዊ አዝማሚአ ቅኔ ነው። መማር ቀርቶ ማደግ እንኳ ሳይፈልግ ህፃኑ ወደ ስኬት ተራምዶ አለ ማለት ነው። ነገሩ በተፈጥሮው እንዲቀናው ተልኮለት የመጣለት በሂወት የመፈጠሩ አላማው ጭምር ሊሆን አለ ማለት ነው። ለመምራት፣ መመራመር፣ ሂሳብ፣ ስነልቦና፣ ወዘተ. የተፈጠረ(ች) ነው(ናት)፣ እንደ እምንለው በሙያ ዉስጥ እሚሳካለት ሰው፣ የልጅነት አዝማሚአው ጋር በ አጋጣሚ የተቆራኘ ሰው ነው ማለት ነው። ይህ አዝማሚአ መማር ሲከውን፣ ወጥ ስርኣት እና ምልዓት ይጨምርለት አለ እንጂ መክሊቱን ግን አይሰጠውም። ስለ እዚህ መክሊቱ በሆነው ላይ ጨምሮ የተማረው ሰው፣ የሰገገ ስኬት በቀላል እሚአገኝበት ዙሪአ-ሂወት ይሆንለት አለ ማለት ነው፨
ለመስ ይህ ወደ ዕቅድ-ጥበብ እሚአመጣ፣ እማይናቅ፣ ልዩነት ፈጣሪ፣ የከባቢ-ገሃድ አገነዛዘብ ነው። ህፃን ሰው ሲፈጠር አዝማሚአው ከታወቀ በ እዛ ጎዳና እንዲዳብር ይደረግ አለ። ጥቂት ከፍ ሲል ግን እሚሳካለት ስፍራ ስለ ሆነ በቀላል የትምህርት ፈተናን ማለፍ አሳክቶ ወደ ሥራ ዓለም ሊገባ ይችል አለ ማለት ነው። አዝማሚአው ዉስጥ ግን ቀድሞ በማጥናት ትልቅ ኢላማ ከአስቀመጠ ይሳካለት ዘንድ ተፈጥሮ አብራው ታሴርለት አለች። ትደግፈው አለ ች። መክሊቱ አይቀበርም። መክሊት ለ መግለጥ ደግሞ ከልካይ የለም። ግን ከልካዩ ለመክሊቱ መሳካት አለማቀድ ነው።
አደግ የአለ ሰው፣ ለታዳጊዎች እሚደላአቸውን ፈልጎ ማግኘት አለበት። በምን መጨረሻ ልጁ መሄድ እንደ እሚፈልግ ማጥናት ግዴታው ነው ማለት ነው። ልጁ አድጎ እንዳይባክን እና እንዳይራገም፣ ለግል እና ጋራ እሚተርፍ እንዲሆን መነሻው የልጅነቱ መክሊት አፈላለግ ድጋፍ ስለ ሆነ ይህ ግዴታ እምቅነቱ ጽንፍየለሽ ነው። በ እዛ ዉስጥ ደግሞ ሲታለፍ፣ ዕቅድ ሂወቱን ታሰምርለት አለች፨
በቀረ፣ አለማቀድ ማለት፣ በንፋስ እንደ እሚወዛወዝ አየር፣ በመባከን ሆኖ፣ የሂወት ጎርፍ ያጋጨኝ ማለት ስለ ሆነ፣ ያ ደግሞ አለመሰልጠን ነው እና አለማቀድ ማለት ይህን የ ሂወት ቅኔ አለመግለጥ ነው ብሎ ያምን አለ። ይህ ግን ብዙዎች እሚጠሉት ጥቂትዎች እሚአከብሩት ቅኔ ነው። በ እዚህ ባህል መስ በ አሰበው ቁጥር እንደ በገነ ነው። ለ ምሳሌ የ ስደተኛው ማስታወሻን ሲአነብብ፣ መስ አንድ ምዕራፍ ላይ ስደተኛው ግለ-ታሪክ ሲአጋራ ነጋዴ ለ መሆን ወደ ድሬዳዋ 500 ብርዎች ይዞ ወጥቶ በማህበረሰቡ በ ወል የመጫወት መስተንግዶ ተማርኮ በ መዝናናት አሳልፎ ባዶ እጁን ከወጣበት ወደ ደብረዘይት እህቱ ቤት እንደ ተመለሰ ተረከ። ከእንግዲህ ሂወት በ ወሰደችኝ ለ መሄድ እንጂ በግል ዕቅድ ለመኖር ማቀድ ተውኩ ይል እና ወጉን ይዘጋ አለ፨
መስ ክፉኛ ኮንንኖት አለፈ ው። አንድኛ ከመሬት ተነስቶ ከአንድ ጫማ ጠራጊ ጉራጌ በቀረበለት ሃሳብ ብቻ እንደ ፌራሪ መኪና በመፍጥነት ተነድቶ ወደ ድሬዳዋ ነጎደ። በስማበለው! ሁለትኛ ከ አቀደ፣ አንድ ተኩሶ አንድ መግደል ሁሉ ላይገኝ ይችል አለ፤ ሂወት በአንድ ሙከራ አንድ ሙሉ ሽልማት መርኅ ወይም ቀመር አትሰራም። እና ደጋግሞ በመሞከር፣ ከዉድቀቱ በዳግ-መማር፣ የተቀበለአቸውን ምክርዎች ደግሞ አላከበረም ነበር እና በማክበር፣ ወጣትነቱ እንዳያጠላበት እና ዘለአለም ወጣት ስለ እማይሆን ነገ እንደ ድሬ ወጣትዎች ለመዝናናት ብቻ እሚፈልግ ሳይሆን አንድ ነገር ለማሳካት እሚፈልግ እንደ ሆነ በማብሰልሰል፣ ምራቅ በመዋጥ፣ ከዕለት ተደስቶ በቀለለ መንገድ ከመቅጨት በዘለለ ዝግጅት እና ፍላጎት ወደ ፈለገው ንግድአዊ ፍፃሜ መመለስ ነበረበት። በባዶ መነሸጥ ብቻ ስኬት የለም። ለንግድ ሄዶ፣ ስቆ ተዝናንቶ ስለ ተመለሰ በቃ ሂወት በአቀዷት መስመር አትራመድም ብሎ በተቀደደለት መፍሰስ ሞኝነት ነው፨
በጥሪ ማብላላት እና ማጥራት፣ በሰከነ ጥናት እና ምርምር፣ ንድፍ እና ዕቅድ፣ ከእሚገኝ የበረራ-ትግበራ (ፓይለት ሮሊንግ አዉት) ደግሞ በመፈተን፣ በስፋት በመታገል እንጂ ከመሬት እሚለቀም ስኬት የለም። ስደተኛው የአልተገለጠለት፣ ሌላዎች በድሬዳዋ የሞቀ ማህበርአዊ አኗኗር እንዲሁም ግልአዊ ኑሮም፣ ስኬትን ከንግድ እንደ አገኙ ነው። አብረውት እየተሳሳቁ አሳምረው መነገድ እንደ እሚችሉ ማስተዋል ነበረበት። የጠቀሰው በቀለ ሞላ እንኳ ከ ዜሮ በ ትግሉ ተሳካለት ነበር። ማለትም፣ በሰመጠ ትግል እንጂ በአንገትበላይ ጥረት ምንም የለም። ይህን አስተውሎ መስ “የዚህ ደራሲ አንድንድ ወግ ድንቅ አንድአንድ ወግ ደግሞ ዉዳቂነቱ አይጣል ነው። ማን ይሙት አሁን እንደው ይሄ የ ትልቅ ጭብጥ ትረካ ነው!?” ብሎ በጭብጡ የ ኩነና ሃሳቡን አዘምሞበት ነበር። “ነገርግን አተራረክ ስልቱ እና መብቃቱ በበረዶአማ ክረምት ሲንቀጠቀጡ ድንገት እንደ አገኙት ተንበልባይ እሳት ዳር፣ ነብስ አሟቂ ነው። ማር እና መርዝ!” በማለት ሙሉ ትችቱን አቅርቦ ነበር፨
መስ በስልጡን አኗኗር ሰው በማነጽ አንድ ትዉልድ መቀየር አለበት። ከአልሆነ መሰልጠን የለም። ትዉልድ እሚቀየረው ደግሞ በአንጎል ህፃንዎች በአንድ ዘመን አድገው ከተረከቡ ነው። በህብረት እና መርማሪነት የስልጣኔ ፈር ተቀድዶ ከተሰጠአቸው እሚአሰፉት እነ እርሱ ናቸው፤ ብሎ ይሟገት አለ። የሃዲስ አለምአየሁ ፍቅር እስከ መቃብር እንደ ምርጡ ባይሆንም ከሁሉ ተወዳጅ ልብወለድአችን ሆኖ እሚነግረን አንድ ቁምነገር ህፃንን ገና ሲወለድ ስለ ማሰር እና ሂወቱን ስለ ማበላሸት ነው። በዛብህ በስእለት ልጅነቱ እማይፈቅደው እና እሚሸሸው ሂወት ተሰጥቶት ቤተሰቡም የ ወላድ መካን ተብሎ፣ እርሱም የ እማይበላ ፍሬ ተብሎ፣ በማንኩሳ ተተርቶበት በሰቆቃ አኗኗሩ እስኪቋጭ ድረስ በከፍተኛ ቤተሰብ መጥላት ሆኖ በርሮ የጠፋው፣ ሰብእአዊ ነፃነት እና እንደ አሻው በተፈጠረለት የመክሊት መስመር እራሱ እንዲአድግ ስለ አልተደረገ ነው። ይህ ትልቅ የወል ድንቁርናአችን ጥንት ቢተረክም ገና ሥር አልያዘም ብሎ የአምን አለ። ሀበሻ ይህን የህፃንዎች፦ የአስር ምናምን ዓመትዎች አልፎ ወጣትዎች፣ ትልቅነትን ይዘነጋ አለ። ህይወትን አርዝሞ በማቀድ እሚአይ ስለ አልሆነ ልጅዎቹን በብሩህ አስተዳደግ እሚይዝ አይደለም። የእራሱም አኗኗር እንደ ስደተኛው ወደ ነፈሰበት ነፍሶ ወደ ተመለሰበት ተመልሶ በስደት እና ፍልሰት ሲባክኑ መገኘት ነው። የልጅነት ዘመን ዕቅድ መጥፋት የአድጎ ስደተኛነት ሂወት ቀጠሮ ነው። በሃገር ነገን መሳል እና ለእዛ ነገ መድረስ ግን የሰው ሁሉ የጋራ ጉዳይ እና በግል መክሊት መንቦግቦግ የማዕዶት (ትራንስፎርሜሽን) ብቸኛው መንገድ ነው። ይህ የመስ ሃሳብ ከብዙ ንዑስ ልማድዎች ወደ አንዱ ወደ ዕለትን ለሰው በተፈቀደ መጠን መቆጣጠር ፍልስፍና አድርሶት አለ። በማቀድ መታሰር ወይም መጨነቅ የለበትም። በማቀድ አይኖርም እና። ሰው በመተግበር እሚንቀሳቀስ ም ነው እና። ስለ እዚህ፣ ሁለቱ መታረቅ አለብአቸው። የዕለት ዕቅድ ማለት ይህን አድርጌ ልገኝ ከ አልሆነ ግን ልሙት እና ልገኝ አይደለም። በስስ ቅኝት የአዋዋል ክስረት እና ብስጭት ወይም ከአቅም በታች መኖር እንዳይኖር መሞከር ማለት ነው። ሂወትን ሳይሆን፣ አዋዋልን ሳይሆን፣ ዕለትን ሳይሆን፣ እሚከወን አብይ ነገር አስሶ ስኬትአማውን አተገባበር አሰላስሎ መነሳት እና በሂደት ደግሞ እየአሰሉ ዳግ-መንደፍ (ሪ-ፕላኒንግ) እና መንቀሳቀስ ነው። ይህ አዋዋል አዘማኝ፣ ድካም እና በአዋዋል መሸወድ ማባረሪአ ነው ብሎ ስለ አመነ ለናሆም የአስተማረው እና የአወረሰው አንድ የትልቅ መሆን ግዴታው ማጣጫ (ሴት ኦፍ) ነበር። በሃልዮ ልዕልና ለእሚተማመን በእርግጥ ምስጢረ ዕቅድን ማስተማር መቻል ትልቅ ቅርስ ማስረከብ ነው። ከተቀባይ ሳይሆን ከሰጪ ሚዛን፣ የስጦታ ምዘና ይደረግ አለ። ብቻ በዘፈቀደ ዐብይ ተግባርዎች ጋር መጋጨት እና መዉደቅ እንዳይኖር በማድረግ ናሆምን ስለ አሰለጠነ ደስታው ትልቅ እና እርካታው ተገቢ ሆኖለት ነበር፨

በ መኝታ ላይ ሲወጡ፣ እነ ናሆም በጀርባ መተኛት ምርጡ መንገድ እንደ ሆነ በመስ ተምረው ለምደውት ነበር። ስለ ወታደርአዊ ንቃት ሳይሆን ለህይወትአዊ ጥበብ ነው በማለት መስ ፊት ሳይሸፈኑ በጀርባ ተንጋልሎ መተኛቱን ሰበከ። በስዉር ስነልቦና መጎዳት እንዳይኖር አስቻይ ነው በማለት አሳመነ። ባይስማሙም፣ እሚ አግዛው፣ ተሸፋፍኖ እና በተለየ በደረት መተኛት በፊት ገጽታ የማፈር በስዉር ሂወት ሰርሳሪ ጎንዮሽ-ተፅዕኖ አለበት በማለት ስትደግፍ ሁሉም ቢአንስ እስኪአንቀላፋ በጀርባ ተንጋልሎ በፊት ለዓለም በመተው ይተኛ ነበር፨
በማለዳ ሲነቁ ቀለል ያለ አኗኗር እና አተኛኘት ስለ ለመዱ ትልልቅዎቹ በጀርባ እንደ ተንጋለሉ መንቃት ለምደው ነበር። እንደ ሁልጊዜው ናሆም ሲነቃ፣ ረቡዕን ሲቀበል፣ አብሮት በኮሽታ እሚባንነው መስ ነቃ። ፈገግ ተባብለው ሰላምታ ተቀያየሩ። ናሆም አንጠራራ። ወደ ጣሪአው በመመልከት ልማድን አስኬዱ። ብዙም ጭንቅንቅ የለም። የድንጋይ መሰብሰብ ዕቅድ ነበር። ጊዜው ደግሞ ልክ ቀጣዩ አሁን ነው። ሁለቱም ተያዩ። ፈገግ ብለው በወል ዕቅድ ስለተጣጣሙ፣ ወደ ቀጣይ ገሰገሡ። ከእዛ ጀርባ ግን መለያየት አለ። የመስ ዕቅድ ወደ ገበያ መዉጣት ቢሆን ብሎ አሰበ። ናሆም ደግሞ ሰሞኑን የደረሰበትን ሃሳብን አንድ ክፍሉን ለመስ አስረክቦ ቀጣዩን ለመከወን እሚአደርገው ጉብኝት ስለ ነበር ያንን አሰበ። ከማሕበር ጓደኛዎቹ አንዷ ሠብለ ጋር ደግሞ ለቅጽበት መገናኘት አለበት። አንድነት ሁለቱን ጠመረ። ‘ከቀትር ኋላ በአንዱ ሰዓት የአንን ማድረግ፤’ ጧት ቤተክርስትያን መሄድ ስለ ሌለ አመሻሽቶ ወደ ሰርክ ጉባዔ በመሄድ ደግሞ ሦስት ወፍዎችሠ በአንድ ድንጋይ ሊመታ አሰበ። መስ መሰል ቀኑን ሳይሆን የቀኑን ጥያቄዎች ሰብስቦ በመሰል በላጭ አመቺ ዕቅድዎች ጉዳይዎቹን ሰድሮ ከ አልጋው ቀና አለ። ‘እነ ቢግ…’ ናሆም አብሮት ወረደ እና ብሩን በማንቃት፣ ገና ስለ አልነቁ የተጫኑበት የእነባቤን እግር መቅጣት ሳይችል አብሮአቸው ወደ ዉጭ ወጡ፨
መስ በአካል እንቅስቃሴዎች ታጅበው እንዲቆዩ ጠይቆ ከጊቢው ወጣ። “አንድ አስር ደቂቃዎች ብቻ ዘግይቶ ወደ ቀኝ መንገድ ኑ እና እንገናኝ” ብሎ ወደ ቀጠሮው ሄደ። ብሩ ግን ብዙም በአካል ማብቂአ እንቅስቃሴዎች እሚሳብ አይደለም። “እስኪ ሁሌ እምትፈጉት ምን እንደ ሆነ አሳየኝ።” ብሎ በቀላል እጅዎች ማወናጨፍ ብቻ ጀመረ። ናሆም ብሩ ፊትለፊት በድንገት አየር ላይ ተገልብጦ ወረደ እና ቆመ። ብሩ ተደመመ። ወደ ኋላው ዞር ብሎ ሊመለከተው ሲል ናሆም ወደ ቀደመበት ስፍራ ወደ ኋላው ደግሞ ተገለበጠ እና በደግ ቅልጥፍና መልሶ ቆመ። “ሳላሟሙቅ ነው። አደጋ እንዳይገጥመኝ!” እጅዎች በተለመደው እንቅስቃሴአዊ ደንብ ማሽከርከር እየጀመረ በፈገግታ መለሰለት። ብሩ በአየው ተደነቀ። “እና የሁሌ ጧት መነሳትህ ሽልማት አለው እየአልክ ነው?” በወንድሙ ብቃት በመደሰት ፈገግ ብሎ ጠየቀ። ናሆም “የጧቷ ወፍ ትሉን ትበላአለች!” በማለት ወደ እግርዎች መለጠጥ ደግሞ ወረደ። ብዙም ሳያሟሙቅ ለብሩ የተለያዩ የእግር ምት ቅጥዎችን አስመለከተው። በቅልጥፍና እና ትጋትአማአዊነት (ኮሚትመንት)፣ በወሳኝነት እና ንቀዓት፣ በምትዎቹ ትርዒት ሲንቀሳቀስ ብሩ እየተደመመ ቆሞ ተመለከተ። ወዲአው ሳያስቡት መስ በተከራየው አህያ ከቤቱ ለአመል የአክል ቆም በአሉ የአጥር እንጨትዎቹ አጠገብ ቆመ። “ቆያችሁ! ኑ እንጂ ቶሎ!” በአህያው ልሂድ ትግል ሆኖ ጠራአቸው። ሲቀርቡት የአህያ ልጓም ጨብጦ ከጀርባዋ በጎማዎች በቆመ ጠረጴዛ ጋሪ ላይ ተቀምጦ ነበር። ተከትለውት መራመድ ጀመሩ። “አብረህ ብትቀላቀለን ይሻል ነበር” መስ የብሩን ሁኔታ ከወንድምአማችዎቹ ያቋረጠው ወሬ በመገንዘብ ጠየቀ። “ብዙም አይመስጠኝም ጧት ነቅቶ መድከም! ቤተእንቅስቃሴ (ጂም) አንድ ሰሞን እገባአለሁ እሚል ዕቅድ እንኳ የለኝም እንኳን በወታደር ልሰለጥን” የብሩ ነገር እርጋታ እና መቀመጥ እንጂ በእንቅስቃሴ እምብዛም እሚማረክ አይደለም። “ነገርግን ስትሮጡ እከተል አለሁ። ትንፋሼን ለማበርታት አልጠላም።” ብሩ ይህን ሲል ለመፍጠን እንዲችሉ መስ ከአህያዋ ጀርባ ወርዶ መራመድ ጀመረ። “በሳምንት ሁለቴ ከተማዋን ለመዞር ተዘጋጃ!” ናሆም መለሰለት። ብሩ ተስማምቶ በፍጥነት እንዲጓዙ አሳሰበ። ብዙም ሳይርቅ ወደ ተባለው ስፍራ ደረሱ። ጫካው መግቢአ እሚባል ቦታ ጥቂት ዛፍዎች አልፎ ተባ በአለ ቦታ ብዙ ድንጋይዎች ነበሩ። ዉርጩ አየል ያለበት ስፍራ ቢሆንም በቆራጥነት ስሜት በአህያው ጋሪ ድንጋይዎቹን በመጫን ተጠመዱ፨

ብሩ በለበሰው ቀጠን ያለ ሰማይአዊ ኮሌታአልባ ቲሸርት መናደድ ጀመረ። “አየሩን አልቻልኩትም! በስማአም! እንዲህ ይበርድ አለ እንዴ?” በብዉርጩ መብዛት ፊቱ እስከ ተጋለጠው የደረቱ ጫፍ ድርስ ሰርስሮት ገባ። የ በለጠ አትኩሮት በእራሱ እንዲአደርግ ይህ ህመም አገዘ ው። በህመም እሚከሰት የዓሙን መናቅ እና ወደ ግል ብቻ የማተኮር ምስጢር እየደነቀ ው ጥቂት ቆየ። ናሆም ያነሳ ው ድንጋይን ሊወረውር ሲቃረብ ድንገት እርሱ ወርዉሮ ሲዞር ተጋጩ። ድንጋዩ ቢአመልጠው ም ጉዳት አልደረሰም። ተጋግዘው ጫኑት እና ብረጀ እጅዎቹን አምቆ በ ሰራው ክፍተት ግን በ አፉ ወደ ዉስጡ በ ስሱ እየነፋ እራሱን ሞቅ አደረገ። ናሆም ም ዉርጩ ተሰምቶት ነበር። ግን ስለ ለመደ ው ብዙም አይከብደውም። አንድ ሁለት እንደ ተመላለሱ መስ ትልቅ ድንጋይ ተሸክሞ “የኅዋአዊከተማ ተማሪ ው ዞር ዞር!” ሲለው ብሩ በቅጽል ስለ ተጠራ የደስታ አንዳች ስሜት ወረረው። እስከ አሁን ብዙም ያልደነቀ ው ቅጽል አሁን ግን ደስታ ሰጠው። ከብርዱ መሠርሰር በጫወታ ለመዉጣት ፈለገ። ይህ የስነልቦና ጉዳይ ነው በማለት ሊአጤነው አሰበ፨
በከፍተኛ ጉልበት ፍቅር እና አንድነት ጨምሮ ብርዱ ተረስቶ በመጫወት እና መሳሳቅ ተጠመዱ። በጫወታ ዉስጥ ግለኝነት እና ቁጥብነት ቀነሰ። መደሠት እና አብሮት አየሩን አሞቀው። በእሚአነሳ እና ለመጫን በእሚታገለው ሲስቁ እና ሲዝናኑ፣ በድንጋይዎቹ ክብደት እና መጠን ሲሳሳቁ ሳያስቡት ሥራው ተሰራ ዉርጩም እንደ ወረረ ቢሆን አቅሙ ግን በማህበርአቸው መሞቅ ተቀነሰበት። ብሩ በተለየ ፊቱ ደነዘዘበት። በጫወታ መሀከል ይህ ስሜት ቦግ ስለአለበት “ፊቴን ልሰማው አቃተኝ” በማለት ፊቱን አሻሻ እና እሚሰማው እንደ ቀነሰ አሳወቀ። “አቤል ተስፋዬ፣ አንቺ ጎን ስሆን ፊቴ አይሰማኝም እንደ አለው!” “በት አይ ላቭ ኢት! ኦ ዎ ዎ በት አይ ላቭ ኢት!” በማለት ብሩ በ ደስታ መዝፈን ጀመረ። መስ ጨዋታው መሞቁ እርሱንም አስገደደው። መሰል ትልቅ ድንጋይ በመጫን ዞር ብሎ ብሩ እና ናሆም ጎን በመሮጥ ደረሰ። “በአማርኛ ዝፈኑታ።” በማለት መለሰ። ብሩ እየተዝናና ትርጉሙን አዜመ። “ካንቺ ጋር ስሆን ፊት አይሰማኝም!” ናሆም ተቀበለ ው “ግን ወደድኩት! ግን ወደድኩት!” መስ እሚአቀውን ጥቂት የእንግሊዝኛ ዘፈን ሠበራ (ብሬክ) ዳንስ ሰዉነቱን ወዲህ-ወዲአ በ መሰባበር አስነካ ው። እነ ናሆም በ ጨዋታው መድመቅ ተጠርገው በከፍታ ሳቅ ጫካውን አናጉት። የ መስ ጥረት ቅን ቢሆንም ገና ስለ አልጠነከረ አስቂኝ ግን ነበር። በዘፈኑ ፍቺ እሚፈጠር ክፍተት እየአስፈገገአቸው በጨዋታአቸው ተቀራርበው በደስታ መጫኑ ተጠናቀቀ፨ ሳያስቡት በጨዋታ ታግዘው ወዲአው ብዙ እንደ ጫኑ ሲአስተዉሉ ብሩ “የጭጋግአማ አየር አዚም!” በማለት ሁኔታውን ደመረ፨
ለመመለስ ሲነሱ ፀሐይ የላከችው ጨረርዎች በእረጃጅም የዛፍዎቹ አናት አርፎላት መታየት ጀመረ ች። አህያዋን አዙረው በመመለስ ሲአቀኑ ብሩ ከወትሮ በተለየ ዝምተኛ ስብእናው ተሽቀንጥሮ ወደ ጨዋታ ገባ። እጅዎቹን በቋሚነት አጣምሮ በአፉ ትንፋሽ እየአሞቀ ጠየቀ።
“የገጠመን ቀዝቃዛ አየርንብረቱ ቋሚ አኗኗር እምንከውንበት ቢሆን ከፍተኛ የአኗኗር ለውጥ ይኖረን ነበር አይደል?” በሃሳብ ማንሸርሸር እንደ እሚደሰቱ ስለ እሚአቅ ደግ ጥያቄ እንደ አቀረበ አልተጠራጠረም ነበር እና ልበሙሉነት ተሰማው። ናሆም ዉርጩን በደስታ እየአስተናገደ ለመመለስ ያንገቱን ዉስጥ በአጠነከረው ትንፋሽ ጠራረገ። “በቀዝቃዛ ሃገርዎች እሚኖሩ ከእኛ በላጭ እድገት እሚአስመዘግቡት ለእዚህ ነው! የአየርንብረት በቋሚነት ወደታች መዉረድ እና ዜሮን መጠጋት ለማህበረሰብ መጫወት፣ ማሰላሰል፣ መዝናናት፣ መቀራራብ፣ አብሮነት፣ እሚአግዝ አይነተኛ ግቤት ነው። በከበደ አየር ንብረት ሰው የመኖር ፍላጎቱ በበለጠ ይፈተን አለ።ከእዛ ደግሞ ጠንካራ ምላሽ ይሰጥ አለ። ይህ የማደግ እና መመራመር ጥበብን ይፈቅድለት አለ።” “ጥሃት. (ጥቅል ሃገርአዊ ምርት = ጂዲፒ) አይነተኛ ግብኣት ነው በለኛ!” መስ በመደመም አከለ። በአቀረበው ማብራሪአ እዉነት እንዳለ ለአመነ የማወቅ ስሜቱ ከፍተኛ ነበር። ናሆም ስለ እዚህ ማብራራቱን ጨረር በመናፈቅ እጅዎቹን በአየሩ ጫፍ በመላክ እየሞከረ ቀጠለ። “ገና ከፍተኛ ተማሪቤት ስንገባ እኮ ተምረን ነበር። ናትናኤል ካርፔንተር እሚሰኝ ስነምድርኛ (ጆግራፈር) በምድር ዋልታ እሚገኙ በቀዘቀዘ አየርንብረት የተነሳ አሳቢዎች እንደ ሆኑ እኛ ወደ ታች ንፍቀ ክበብ እምንገኝ ግን እንደከሰርን ተናግሮ ነበር። ችግሩ የአየርነብረት ጉድለትአችንን እንዴት ተክተን እናሸንፍአለን ነው? ስነምድር ትምህርት ከዉጭ ሰርቀን ያንን ድንቅ መረጃ አገኘን። ግን እንዴት ጉድለትአችንን እንያዘው በእሚለው የእኛ ጉድለት ተጠንቶ በእነ እርሱ ስርአተትምህርት ስለ ሌለ እሚአጠና ስለ አልሆንን ዘልለን እምናልፈው ሆነ። አንድኛ ብንወጣ እንኳ የማህበረሰብአችንን ችግር ከመፍታት ይልቅ የዉጭ ሃገር ትምህርት በክሂሎት ስለእምንወጣ ዉጭ ሃገር ሄዶ እሚአስተምር ወይም እሚቀጠር ምሁር ብቻ ነው እየደፈረን ያለንው። የእነሱን ትምህርት አጥንተህ እነእርሱን እንጂ እኛን ማገልገል አትችልም።” መስ በሃሳቡ ክንክን አድርጎ የእዉነታው ነገር ገረመው። ባያስተዉለውም ይህ በእርግጥ ትልቅ አጋጣሚ ነው። እነ እርሱ ሲሰለጥኑ እንኳ አንድ መርማሪ አንድ ቀን በመከራ ተፈልጎ መጥቶ ትምህርተጉባዔ (ሌክቸር) ሲአቀርብ ከውጭ ሃገር አስተማሪነት እንደ መጣ እና በአጋጣሚ እንደ እሚአስተምር ተናግሮ ነበር ንግግሩን የከፈተው። ምሁርዎች በእርግጥ በየሃገሩ ዞረው ማስተማር እና ማገልገልአቸው በጥናትዎች ቀርቦ በይፋ በመደበኛነት ስለ እማይሽከረከር እንጂ ከፍተኛ የሃገር ፍሬጉዳይ ነጥብ ነበር። በናሆም ሃሳብ ብሩ ጥያቄ የገረመውን ነጥብ ለማረጋገጥ ያክል አከለ። “እና በቀዝቃዛ አየር ንብረት ብንኖር ኖሮ የማደግ አቅምአችን ይጨምር ነበር?”
እቤት ደርሰው ጓሮ ድንጋይዎቹን አራገፉ። በአስር ደቂቃዎች ጉዞ በመመለስ ዳግመኛ ለመጫን ወጡ። ናሆም ሃሳቡ ጋር ተመለሰ። “በ ከባድ አየርንብረት ብቻ የእሚረጋገጠው ነገር የሰውዎች መተባበር፣ ጨዋታ መፈለግ እና መቀራረብ ነው። በሂደት ደግሞ የአየርንብረቱን ተጽዕኖ ለማሸነፍ ፈጠራዎች የመከወን አቅም ማዳበርን እንደ እሚጋብዝ ነው። በእርግጥ፣ ሌቋሆ. (ሌላ ሃቂትዎች ቋሚ ሆነው) ይህ ብቻውን የማህበረሰብ ለውጥ ልዩነት አንድ ሃቂት (ፋክተር) ነው። ቢአንስ ስብእናህን ይቀይር አለ። ቀና እና ተጫዋች ከ አልሆንክ በአየርንብረቱ የተነሳ ደግሞ መተሳሰብ እና መተዛዘን ከአልጀመርክ ሰውነት አየደሰማህም። ስለ እዚህ ስብእናህ ይሻሻል አለ። ቀናአወከ እና ማህበርአዊ ትሆን አለ። አስተውል፤ በእዛ ስብእና ዘላለም መኖር ትገደድአለህ። ስለእዚህ ስራ እና ትምህርት ስትከውን በቀና እና አሳቢ አንጎል እምትከውን ነህ። ይህን ደግሞ ከ እኛ አንፃር እየው። በ አየርንብረት የተነሳ ሃገሩ አንድ ነገር አጥቶ አለ። መደበኛ ዝናብ በ አመት አንዴ ድሮ ድሮ ደግሞ ሁለቴ ይዘንብ አለ። ታርሶ አመቱ ይገፋ አለ። አዲስ ነገር የለም። ይህ ዘለአለም ነው። ግን አየርንብረቱ በአስጨነቀህ ቁጥር የመኖር ፍላጎትህ ከሰነፍነት ወደ ከበዝነት ያገባህ አለ።” መስ ሃሳቡ ሲገነባ ማገዝ አስቦ “የጨነቀው እርጉዝ ያገባ አለ እንደ እሚባለው ማለት ነው።” አለ። ናሆም በአዎንታ እራሱን ነቀነቀ እና ቀጠለ። “ስለ እዚህ በብልሃት እና ባለመናቅ ተትትኖር አለህ። አስተውል ይህ አየር ንንረት እሚአስተሳስር እና እሚአስተባብር ነው። ማንም በአስጨናቂ አየር ንብረት በግሌ እኖራለሁ አይልም። በከፍተኛ መተሳሰር አንድ ከአልሆንክ ይህን ጉድ በቋሚነት አሸንፈህ አትኖርም። ስለ እዚህ ለስብእና ማደግ እና ለቀናአዊነት፣ ለአንድነት መንፈስ እሚአስተሳስር ነው።” ናሆም የሰጠው ሃሳብ ጽንሱ በብሩ ምናብ ገባ። በስምጥ ደረጃ የተገነዘበው መሰለው። “ስለ እዚህ ብዙዎች ሰሜን ንፍቀ ክበብ እሚገኙ በአየርንብረት መክፋት የአኗኗር እዉነታአቸው ስለ እሚነካ በጠንካራ መልስምት ይወጡት አለ ማለት ነው። በእየአመቱ ብዙ ንብረት እና ነፍስ በብዙ አየርንብረትአዊ ጥፋት እሚአጡ ናቸው። ነገርግን ሁሌ እሚአልፉት ነው። እኛ ጋር አንድ ጊዜ ልጅ እያለን ሲወራ እማስታውሰው ድሬዳዋ ጎርፍ ገብቶ ጥቂት ሰውዎች ገደለ ከመባሉ በአሻገር ምንም የአየርንብረት አመትአዊ ትግል በዘመኔ እንደ አየሁት ከሆነ አይቀርብብንም። ድርቅ ደግሞ በብዙ አመትዎች ጀርባ ሆኖ እሚከሰት ነው። በቂ ስብእና ለመለወጥ ከፍተኛ እና ቢአንስ ቋሚነት ስለ ሌለው አልተገዳደረንም ስብእናችንን አልቀየረውም፤ ቢአንስ ከእዉነታው አንፃር። ብቻ እሚደንቅ ነው። እዉነትም ክረምት ሲገባ እኮ በቆሎ እሸት፣ ቆሎ መቁላት እና ከሰል አያያዞ ብቻ በመሰብሰብ ለመቀመጥ እንገደድ አለን። በዓመቱ ይህ ለእረጅም ጊዜ ቢቆይ አኗኗርአችን ብልህ ይሆን ነበር። ያለ ምክንያት መዉጣት እና ጊዜ ማባከን የለም። አኗኗር በመዝረክረክ መሆኑ ይቀር አለ። ህዋስዎች ቅዝቃዜ እየኮመኮሙ በከፍተኛ ሰው እና አብሮት መሞቅ በ መልመድ ጥበበኛዎች መሆን እንለምድ ነበር። ልዩነቱ እሚደንቅ ነው።” ብሩ ተገርሞ ከሌላ ጊዜዎች በላቀ በሃሳብ ማንሸራሸር እና መመካከር ተሳተፈ። መስ በሃሳቡ መጥለል እንዲደርስ ፈልጎ ቅድም ወደ ተነሳ ው ከንካኝ ነጥብ ተመለሰ። አህያዋ በዝምታ እንደ ሆነች በማድመጥ ሆና የቀደመ ቦታ ላይ ቆመች። ድንጋይ መሰብሰቡን እየተያያዙ መስ ሃሳቡን አነሳ። “እና የእምትሉት ሁሉ የተጠና እና የተማርአችሁት ሃቅ (ፋክት) ነው። ግን ይህ ሃቅ በስነምድር አስተምህሮት ዉስጥ ስነምድርአዊ ስነልቦና ወይም ተጽዕኖ ስር ተምራችሁት አለ። ግን በእኛ ሃገር ክፍተት አንፃር ምን ተማርአችሁ?” ጥያቄው ይህ ከአልሆነ ጉዳዩ ጉንጭአልፋ እንደ ተባለውም ለውጭ ሃገር አገልግሎት እሚረባ መማር ብቻ እንደ ሆነ ስለአመነ በጠየቀው መልስ መፍትሔውን እንደ ጠብቆ ሃሳቡን ሰነዘረ። ናሆም እና ብሩ በመተያየት የተማሩት ግልጥ ነገር እንደ ሌለ አረጋገጡ። ፈገግ ተባባሉ። ብሩ መናገሩን ቀጠለ። “ለእኛ ሃገር ይህ ትልቅ ስነልቦናአዊ ጥቅም ብቻ ሳይሆን ብዙ ሃገር አንቂ፣ አንድነት ፈጣሪ፣ አፈቃቃሪ፣ ጉዳይ አልተያያዝንውም። ለ ምሳሌ የነቢበ-ሴራ (ኮንስፓይሬሲ ቲዎሪ) እንደ እሚለን ከሆነ፣ በመስከረም አስራ አንዱ የ ተዓግ. ጥቃት የቡሽ አስተዳደር በአዉቆታ አደጋውን በመፍጠር ሃገርአዊ ስሜት ሲአሽቆለቁል ለአንድነት ማብሰራራት እንደ ፈጸመው ይነገር አለ። አሜሪካ ሃገርአዊ ስሜቷ እንዲንበለበል ጠላት ተፈጥሮ ሰው እማይዘነጋው ነገር ተደረገ። ይህ ህዝቡን ዳግም አፋቃሪ እና አሰባሳቢ – በመንፈስ አንድ አድራጊ – ነው ይባል አለ። ብቻ ህዝብ በአየርንብረት ብቻ ሳይሆን በአንድ ትርክት አንድነት እና ህብረት እንዲይዝ ይደረግ አለ። ለ ምሳሌ ትግሬዎች ወይም ቢአንስ ህዋሃት አማራን ልጅዎችአቸው እንዲጠላ በፈጠራ ታሪክ አትግተው እሚአሳድጉ እንደ ሆነ ይነሳል። ኦሮሞ ደግሞ አማራን እንዲጠላ እንዲሁ ትርክት ወይም ፍች ፈጥሮ ማቃረን ይታሰብ አለ ይባል አለ። በእዛ ህዋሃት ህብረት በ መስበር ቀላል ሃገር” ናሆም በተማረው ቤተክህነት ትምህርት እገዛ በመጣለት ሃሳብ ማገዝ ፈልጎ “እርስ በእርሱ እሚለያይ አይጸናም እንደ እሚለው መጽሐፍ ቅዱስ” በማለት አገዘ። ብሩ ተስማምቶ “አዎን” አለ እና ቀጠለ። “በአጭሩ ሰውን በማህበረሰቡ አባልነት እና ተገቢ እና ተፈላጊ መስራችነት አካትተህ፣ ወደ ፊት እንጂ ወደ ኋላ ወይም ወደ ጎን እንዳይመለከት የጨረቃ ማሰስ እንኳ ኅዋአዊ ጠላትነት መመስረት ባይሆን የክፉ ጎረቤት ሃገር መጥላት – ለ ምሳሌ ግብጽ – ወይም አንድ አላማ ፈጥረህ ህብርአዊነት አስምረህ አንድነቱ ማበብ እንዲችል መስራት አለብህ። ይህ ከአየርንብረት መክፋት አስተባባሪ ጥቅሙ ከአመለጥክ በተለይ እምትከውነው አንድ አማራጭ ነበር። አየር ንብረት ከአላስተባበረህ መተባበር እንድትችል አንድ ትርክት መፈልሰፍ ይገባ ነበር።” ናሆም መጨመር ያለበት ሃሳብ ላይ አተኩሮ ማከል ተያያዘ። ድንጋይዎች ተከምረው በአህያዋ ጀርባ ዳግመኛ ስለ ሞሉ መመለስ ሲጀምሩ “ይ! “አንድ ይቀር አለ!” በማለት ዞር ብለው እንዲመለከቱት አደረገ። እንደ ከበደው በማቃሰት “ህ!” ብሎ አንዲት ጠጠር አከለ። ሁሉም ተሳሳቁ። መመለሱን ሲያያዙት ወደ ሃሳቡ ገባ። “በሃሳቡ ሌላው አማራጭ እሚመስለኝ የስነምድር ትምህርቱ የእኛ አይደለም። ግን በስነምድርአዊ (ጆግራፊካል) ስነልቦና መሰረት እሚጠቀም እና ስብአናው ሁሉ እሚበራለት ወይም እሚአድግ ማህበረሰብ ሞልቶ አለ በማለት የኛእኛእንደ አልሆነ መናገር ይገባ አለ። አብሮ ደግሞ ግንባር ሥጋ ጥያቄ ው ይመጣ አለ። እኛ ምን ብናደርግ ይህ መታገዝ እሚችል ነው? ብሩ እንደ አለው አማራጭዎችን ማጠንከሩ ተገቢ ነው። ግን ደግሞ የሌላ አካባቢ ጎንዮሽ የአየርንብረት መክረር ጥቅምዎች በስምጥ በማጥናት እንደ ተነፃፃሪ ስነምድር ጥናተት ማለት ነው በእኛ ሃገር ይህ ተነፃፃሪ ጥቅም በሆንብሎንታ ጥረትዎች እንዲበዙ በስፋት መስበክ የአስፈልግ አለ። ጉዳትአችንን አዉቀን አለ። ስንኩልና እንበለው። ያንን ግን በመራራቅ፣ ማህበርአዊነት በማጉደፍ አንሸነፍለት። ሌላ ክፉ አየርንብረትአማ ሃገር ብንኖር ወይም አየርንብረትአችን እዚሁ በቋሚነት ከፊ ቢሆን እንተባበር እንቀራረብ ነበር በማለት ማስተማር እና ማላመድ ይገባን አለ።” በናሆም ሃሳብ በተለየ ብሩ ተስማማ። ጥቂት በዝምታ ተጓዙ እና ወደ ቤት ሲቃረቡ “ይገርም አለ!” በማለት መስ ሁሉንም በአንዴ ጠቅልሎ ሲመዝን በአየርንብረቱ ቢአንስ ጎን-ተጽዕኖ ጉዳይ መደነቁን ዳግም አስተዋለ። ብሩ በፀሐይዋ መልሶ መሰወር እና ደመናው መብዛት የተነሳ ወደ ቤት ገብቶ ጥቁር ጃኬት ደርቦ ተመለሰ። አህያዋ ተራገፈላት እና በጨፈገገው ማለዳ ተመልሰው ወጡ፨
በመጫወት እና አየርንብረቱ መቆርፈዱ ተነስቶ በሁኔታው እና ጎንዮሽ ጽዕኖው አጢኖት (ኦብዘርቬሽን) እየተወያዩ አምስት ጊዜ ድንጋይ መሰብሰቡን እና ጓሮአቸው ማውረድ ሲከውኑ ብሩ ከቀሩት በላቀ ከፍተኛ ድካም ዛለ። “ለእዚህ ሳምንት የመሮጥ ሃሳብ ተሰርዞ አለ! የምን እንቅስቃሴ ነው? የለም!” በማለት በጥቂቱ የቸፈፉ ላብዎቹን ምስክርነት እየአስመለከተአቸው ተናገረ። “ፀሐይ ብትወጣ እረጥቤ ነበር። እዉነት ነው፣ ይህ ጠብታ እኮ በጋ ቢሆን ጎርፍ ነው! አትሸወዱበት፤ እዩ የላቡ አጋር እንፋሎት ሲወጣ እና ደመና ሲሰራ!” ናሆም በላቡ ትንሽነት ሲስቅበት ለማሳመን የአናቱን እንፋሎት እየጨመረ ተናገረ። ሁለቱም በመረዳት እና ፈገግታ አኳኋን ስሜት ደጋፊ እይታ ሰጡት እና አለፉት። በመተጋገዝ መተጣጠብ ቆይተው ሁለት ሰዓት ከ አርባ ሲል ለቁርስ ወደ ቤት ገቡ፨

የ ተለመደ ገንፎ ቀርቦልአቸው ሁሉም በጋራ ተመገቡ። ብሩ ወደ መኝታ ሲመለስ እነ ናሆም በ ተቀመጡበት ጠላ ቀርቦ ድንጋይዎቹ እና ሌላም ጉዳይዎች ዙሪአ ሲወያዩ ቆዩ። በብሩ ስልክ በአስቀመጡት ከፍተኛ የቋት አቅም በአለው የወል ቋት-ማህደርአዊ (ሜሞሪ ካርድ) -አቸው ዘፈን ዓለምን በማንኪአ ያክል ሰብስበው ስለ ነበር ናሆም ተቀብሎት የ ቆዩ ዘፈንዎች ከእሚሰኘው “የዘጠናዎቹ አጋማሽ” ማህደር የጌዲዮን ዳንኤል “እሙ የዓይኔ ዓይን” ዳራን (ትራክ) ለጫወታ አዘዘ። መስ በቆዩ ዜማዎች ምርጫው ናሆምን አድናቂ ከሆነበት እና ስለ እሚአስተምረውም ስለ መኩራቱ አንዱ መነሻ ው ነው።
“እናስ የድሮ ዜማዎች አፍቃሪው፣ ምን በ ማሰብ ነው ዛሬ የቆየ ዜማ እምትግተኝ? እንግድነቴ የሸለመኝ አክብሮት ተገፈፈ?” በማለት ጨዋታአዊ ጉንተላ አቀረበበት። ወደ ግዙፍ ሰውነቱ መልከት አድርጎ ፈታ አለ። “የመጀመሪአው ነጥብ ማወቅ ያለብህ፣ በክሂሎትአማአዊነት (ቴክኒካሊ) የድሮ ዜማ አደለም። ማለት የወጣው ድሮ ነው እንበል። ግን! እኔ አድምጬው አለን? ነጥቡ የአ ነው። የአ አንተ ትዉልድ፣ ዘፈኑን አድምጦ ታሪክ በመርሳት ወርዉሮት አልፎት ይሆን አለ። እኔ ግን በጌዲዎን ዘመን ገና ጨቅላ ነበርኩ። አልሰማሁትም። በጨቅላነት የሰማሁት ሙግ. እና ዜማ በሌላው ጆሮ ፈሥሶ ነበር። ዛሬ ሳድግ ግን በእየዘመኑ የነበረ ደግ ዜማ ማድመጥ ስለ አለብኝ ይህን ዳራ አንዱ አደረግኩት።” የጠላ መጠጡን አጋርነት ወደ ጨዋታው አከሉት እና ሁለቱም ተጎነጩ። በሰጠው ሃሳብ ፈገግ ብሎ መስ አንድ አረዳድ የአካበተ ያክል ተሰማው። በእርግጥ እየአንድአንዱ ሰው በአለበት ዘመን ወቅትአማ የሙዚቃ ቅጥ ተስቦ እሚቀር ነው። ግን በእየዘመኑ በተለየ ለታዳጊዎች ያልተደመጡ ድንቅ ስራዎች ነበሩ። ዘመኑን ከቀደሙ ምርጥዎች ማስታከክ ተገቢ እንደ እሚሆን አሰበ። በእርግጥ ዘመን ሁሉ ሲዘፍን እሚዘፍነው በ ትዉልዱ ቀለም፣ አገነዛዘብ፣ ዋና እርዮት፣ መሳሪያዎች፣ በአለሙያዎች ወዘተ. ስለ ሆነ የግል ዘመን ሙዚቃ የሙዚቃ ጉዳይ ብቻ ሆኖ አያቅም። የዘመኑ አንድ ነፀብራቅ ያለበት ነገረትዉልድአዊነት ነው። ቢሆንም፣ መስ እሚአስበው ዘመንዎችን ተሻግሮ ትዉልድዎችን ለመገንዘብ አንዱ መንገድ ሙዚቃዎች እንደ ድሮ ስነጥበቡ መካፈሉ ነው። የሄደ ዘመን በሙዚቃው ግን አንድ ማንነቱ አለ። ይህን ደግሞ መካፈል ይቻል አለ። ሲቀጥል ግን የ ቀደመ ዘመን በሙዚቃ ትግበራ እና ጥራትም እንደ ብሉይ (ክላሲክ) ሥራ ያሳካው ዘፈንአዊ ስኬት ስለ አለ የአንንም ማደን እና መቅመስ ሌላ አመክዮ ነው ብሎ የአስብም አለ። መስ በእርግጥ ለጨዋታ እንጂ እራሱም ድሮ ዘፈን አድናቂ ነው፤ ከልቡ መቃወሙ አልነበረም። ጨዋታ መጋበዙ ነበር። ናሆም ይህን ሃሳቡን በሌላ መንገድ አስረዳው።
“እና ዝምብሎ ደግሞ ያልተደመጠ ደግ ዜማ የትዉልዱ አባል ስለ አልነበርኩ አያምልጠኝ ላድርገው አይደለም። ብዙ ፍችዎች አለው። አንድ አመክዮው ደግሞ ሁሉም ዘመን በእራሱ ሽልፍኖት (ተክኖለጂ)፣ ስልት፣ ጥበብ፣ ዘመንአዊነት መጠን፣ አረዳድ፣ ቀለም ወዘተ. እሚዘፍን ነበር። ለምሳሌ የእዚህ ዘመን ዜማ አንድ ምስጢር ወይም መልክ አለው። አንዱ ገጽታው ለምሳሌ ዜማዎች ለታዳጊዎች እሚታሰቡ ናቸው። እንደ ቀደመው ዘመን ዐዋቂ ዘፋኝ ለዐዋቂ አድማጭዎች እምብዛም አይዘፍንም። በዋነኝነት ማለት ነው። ወጣቱ ዘፋኝ ለታዳጊው ማህበረሰብ እሚአቀነቅንለት ሆኖ አርፈንው አለን። ዘፋኙ አመፅ እሚፈልግ ተደራሲው አመፅ እሚወድድ ስነልቦና ዉስጥ በአንድነት ሰምጠው ያሉ ናቸው። ቃል አጠቃቀም እንኳ ከጥበብአዊ ዘፈን ስልት ወደ ማመፅ አስቻይ ድምጸት ሄዶ አለ። ዘመኑ ጥቂት አዚያዚያም ስልትን ወደ ማመፅ ስነልቦና ስለ አቀረበው፣ ከዘመኑ ዘፈንዎች የጠራ ሙዚቃአዊ አገልግሎት የለም። የዘመን ትርታ ማገልገል የሙዚቃ ተራው ሆኖበት አለ። በሙዚቃ የማመፅ እድል ለታዳጊ ይሰጠው አለ። ወገቡ እስኪቀጥን ይደንስበት አለ። ሌላ አይሻም። ግን በቀደመ ዘመን ማስደነስ እንኳ እሚአልም ዘፈን እና ሰከነ ህዝብአዊ ባህል – በጠቅላላው በዘፈን መርኅ እንጂ በገበያ መርኅ ስለ እማይጎተት፣ የዘፈን ጥበብ ሳያጓድል አቅርቦ ነበር። ቅንብርዎቹ ደግሞ በተወሳሰበ ሽልፍኖት መሳሪአዎች እና አስተያየትኤዎች የተነሳ መሻሻል ያላስመለከቱ እና ብዙ የአልዘመነ አካሄድ እሚአልፉ ስለ ነበር የጸና ሃቀኛነት ከአከዋወን ይዘው ይቀርቡ ነበር። አሁን ግን በመቀመሪአዎች እና ተሞክሮዎች ከመታገዙ የተነሳ ወጥነት እና ጥንትአዊነቱ ተሸርፎበት አለ። በተለየ ደግሞ አምባሰል እና ከልብ እሚመነጭ በሃገሪቱ ጫፍዎች ሁሉ የአለ ደገኛ ዜማ በአማፂ የአስራቲዎች (ቲኔጀርስ) መዝናኛ ዘፈንዎች ቅጥ (ስታይል) ተኮርጆ እሚቀርብ ስለ ሆነ ጥንትአዊነት ላይ አይጨነቅም። ለማንኛውም የዘመኑን ሙዚቃ አልተቸሁም። አሰስ ገሠሱ እንደ አለ ሆኖ ደግ መልክ እና ምርትዎችም አሉት። ግን ፈላስፋ መምህሩ ዳኛአቸው ወርቁ (ሊም-ፈ. = የፈላስፋዎች ሊቀምሁር) እንደ አለው የነፍቅርአዲስ ነቃጥበብ እና እንስት ጥንትአዊ ዘፋኝዎች ትግበራ (ፐርፎርማንስ) ከመሀከል ኢትዮጵያ ዘፈንዎች ዘመን አይሽሬው ነው። ፍቅርአዲስን ዛሬ ሱዳንዎች እሚናፍቋት ብትሆንም የእኔ ትዉልድ ግን አያውቃትም። ግን ምሁር አድማጭ የእርሷ ትግበራ የተቀረፀ የኢትዮጵያ ትግበራዎች መሀል ምርጡ እንደ ሆነ እና የወንድዎቹ የጥንትአዊ ያልሆነው ጥላሁን እና መሰልዎቹ የተሰረቁ ዜማዎች እንደ እሚበዙበት እና ከ እንስት አቀንቃኝዎች እንደ እማይወዳደር ተሟግቶ ተከራክሮ ነበር፤ ከቤተልሄም ወጣቷ ጋዜጠኛ ጋር። ይህ በ እዛ ከተተወ ኀጢአት ነው። ዘመን እማይገድበውን እንስትዎች ከእሩጫ ጋር እኩል በፆታ እሚመሩትን ብቸኛ የ ሂወት ዘርፍ ሙዚቃን፣ እናንተ ባታስተምሩንም፣ በሰለጠነ አኗኗር እጦት ተገፋፍተን፤ ከዝምታ እንድንታቀብ እራስዎችአችንን አሳስበን፤ እኛ ግን ወደ እዛው እራስአችንው እንሄድ አለን።” የጌዲዮን ዘፈንን ማድመጥ ሳይችሉ በመነጋገሩ እና መጠጡ ጨዋታ ቆዩ እና ዘፈኑን ለመቀየር ናሆም ተስ.ን ያዘ። መጎርጎሩን ቀጥሎ “ለነገሩ እኔ ቱጃር ከሆንኩ በግል ልደት ዝግጅቴ ፍቅርአዲስን፣ ኦዛዛአሌናን ምናምን ለመቅጠር እና ቤቴ ለ ማስዘፈን አቅድ አለሁ!” ጨዋታ አከል አደረገበት። ሁለቱም ሳቁ። “መጥተው አንተቤት ነው እሚዘፍት ለግልህ!?” እሚ በ መደመም ሆና ጠየቀ ች። “ኣ! ታዲኣስ! ለ አንድ ምሣ ዝግጅት ቤት መቶ ሁለት መቶ ሺህ በነፍስወከፍ ቢከፍል ከ ሱዳን ወደ እዚ ከተፍ ይሉ አለ። በእዛ መንገድ ይመስለኝ አለ ዋና የተወዳጅ ዘፋኝ ገቢ። ሀብታም ለልጁ ልደት ቴዲን ቢቀጥር ምን ጎደለበት! የግል መድረክዎች ዙሪአ በሰርቆአንሺዎች (ፓፓራዚ) ስለ እማይነፈነፍ እና እማይነገረን ስለ ሆነ እንጂ እንደ በዙሪአው እንደ አሉ አልጠራጠርም! ያው በደመነብስ ቢሆንም እምገምተው የስዉር መድረክ ዝግጅትዎች እንደ አሉ በአልጠራጠር ነው! ማን ከናጠጠ ዘሪቱን ለ ልጁ መልካም ልደት መልካም ልደት ዝፈኝ ብሎ ሩብ ሚሊዮን ሰጥቶ አይቀጥርም?” “ግን ሱዳን እሚነግዱትን ዘፋኝዎች ለምን አትተውአቸውም?” “ሱዳንዎች በሙዚቃ ጥሩ ይመስለኝ ፈለ። ለዛ ነው የእኛ ቁምአሸልብ ትዉልድ ሲዘጋአቸው በቀረ ዓለም እንደ ተከበሩ የቀጠሉት። ቆይ ስለ አንድ ፈላስፋአችን ስለ እነ እርሱ ያለውን አጫውትህ አለሁ!” የናሆም ሃሳብ ልኮት ያለው ከሆነ ለማድመጥ ጓግቶ ለምን አሁን እንደ እማይነግረው አስቦ ብቻ እንደ አቀደው ብሎ ተወው፨
በስውር መድረክ ሃሳቡ ተገርሞ ፈገግ ብሎ አጤነ እና ወደ መጀመሪአው ነጥብ ተመልሶ ለማስተዋል የጀመረውን ነገር ቀጠለ። መስ በእርግጥ መነሻ ሃሳብዎች ሰጥቶ በቀደሙት ሙዚቃዎች እንዲመሰጥ ሳይሆን የቀደመ ዘመን በመጠኑ እንዲገባው እና ታሪክ እንዲአውቅ ገና በፊት የድሮ ሙዚቃዎች እግረመንገድ ለማስድመጥ ብሎ አዉቆ እየአደመጠ ናሆምን በመጠኑ ለማንቃት አስቦ ነበር። ናሆም ግን በመደጋገም መስ ባስደመጠው የብዙነሽ በቀለ እና ጥንታዊ አስቴር አወቀ የተመረጡ ዘፈንዎች ነሆለለ። በዘመኑ ዘፈንዎች ያጣው አንድ እማይታወቅ ቅመም የቀረበለት የአክል ተሰማው። በሂደት በማጥናት እና በመወያየት ከፍተኛ ፍቅሩን መልክ አስይዞ በማድመጥ ሳይቆይ ከብሩ ጋር የተጋራ ው ሃሳብ ሆኖ የጋራ ጉዳይአቸው ሆነ። ምን የተለየ ነገር በቀደመ ዘመን እንደ አለ ናሆም ማጥናቱን በመቀጠል፣ ምርጥዎቹን ዘፈንዎች ማፍቀሩን ግን አለቅጥአፍቅሮ ቀጠለ፨
መስ በቀጣይ የተጫወተውን የትእግስት ከበደ “ተረታሁ” ሙዚቃን ሲአደምጥ የጉርምስና ዘመኑ ትዝ አለው። በቀደሙ ሙዚቃዎች እዉነትም ብዙ ምስጢርዎች እንደ አሉ እንደ ናሆም በቃልዎች እማይገለጠው ስሜት ግን ከበበው። በናሆም ሃሳብ ሃሳቡን ለ ማጥራት እየሞከረ በግማሽ ልብ ሙዚቃውን ሲአደምጥ ናሆም ግን የ ድካም መንፈስ አስመለከተ። ራቅ ብሎ ልጅዎቹ ጋር ጢዩ እና ጮለቅ መከዳው ስር በተነጠፈ ስጋጃ ሲአንቀላፉ የቀሩት ትመ. በመጎርጎር በተገጠር እና በከተማ የኢትዮጵያ ልጅዎች ዝነኛ ጣቢያ በሆነው ኤምቢሲ ፫ ግልጋሎት ተማርከው የ ቤንቴን አሻንጉሊታይ (ካርቱን) ተከታታይ ላይ አፍጥጠው ነበር። እሚ ምሳ ማሰናዳቱን በራሱ እንዲሄድ አድርጋ፣ ወደ እነ እርሱ ላለመራቅ እና መቅረት ብላ ለአፍታ ጨዋታ ተቀላቀለች። “ድንጋይዎቹ ስንት አወጡ? ለምን በእናንተ እጅ ወረዱ?” በማለት ቁጡ ስሜት ጋር ጠየቀች። ቀላል እንደ ሆነ በማሳሰብ አረጋጉዋት። ጠላውን እንዲጠጡ በማድረግ እየመረቀችአቸው ቢግን ጠርታ ወደ ኩሽናዋ ተመለሰች። ቢግ በ ትመ. ማፍጠጡ ደስ ቢለውም የእናቱ ቃል ግን ከምንም በላይ ስለ ሆነ በአሳደገችበት አክብሮት የተነሳ እንደ ደግ ደቀመዝሙር ተከትሎአት ነጎደ። አብሮ ናሆም ተከትሎ ወደ ሽንትቤት ዞረ። መስ የብሩን ስልክ አይቶ በፊትለፊት የአገኘው የሙዚቃ ዝርዝር አሃዝአዊ ወረቀት ላይ አፈጠጠ። እንዲከፍት አዘዘው። “የምንጊዜም ምርጥ ዘጠናዘጠኝ ዘፈንዎች በኢትየጵያ፣” በእሚል አርእስት የተዘረዘሩ ሙዚቃ እና ስምዎሽ በዶሴው ነበሩ፨
“ጭንቅ ጥብብ እየአልኩልህ (ብዙነሽ በቀለ)፣ አበባ አየሆይ (ቴዎድሮስ ካሳሁን)፣ ኔክሽኔካ (አብርሃም ወልዴ)፣ እንቅፋት ሲመታኝ (ሂሩት በቀለ)፣ አንቺ የ እኔ ኮከብ ዓይን (ቴዎድሮስ ሞሲሳ)፣ ተዉ ሽሸኝ አልሸሽም (እጅግአየሁ ሽባባው)፣ ኧረ ባለሃገር (ሰማህኝ በለው)፣ ጥንድ ጥንድ ሆነው (ጸሐዬ ዮኃንስ)፣ አዲስአበባ ቤቴ (አለምአየሁ እሸቴ)፣ አግዙኝ ኧረ ሰውዎች (ኃይልዬ ታደሰ)፣ አርቴፊሻል (ዘሪቱ ከበደ)፣ ኮሜ ኔ ኮሜ (አቤል ሙሉጌታ)፣ ትርታዬ (እሱባለው የሺ)፣ እቴ የዘገሊላ ለት (ይሁኔ በላይ)፣ አይም ኧ ቢግ ገርል (ኤምሊ ምትኩ)፣ በፈጠረህ (ህብስት ጥሩነህ)፣ ዘበናይ ማርዬ (ፋፍ)፣ በተራተራ (ጌዲዮን ዳኔል)፣ ስሚኝ (አብነት አጎናፍር)፣ አልቢቹ ነካ ነካነካ፣ በፍቅርአችን መሀል (ምንይልክ ወስንአቸው)፣ ከ እማይ አንገትህን ስትደፋ (ኦዛዛ አሌና)፣ ማንኛውም አምባሰል (እንደ ማሪቱ ለገሠ ያለ ምርጥ ትግበራ ቅጂ)፣ እሹሩሩ ፍቅር (አስቴር አወቀ)፣ አስተዉል (ፍቅርአዲስ ነቃጥበብ)፣ የቀኑ ማማር ይበቃሻል (ቴዎድሮስ ካሳሁን)፣ ኧረ ነይ በመስኮት (ምርጡ የጎጃም)፣ የህይወቴ ሂወት (ጥላሁን ገሰሠ)፣ አሁን (ዮናስ ኃይለመስቀል)፣ ስለዉበቷ ሳስብ (ምንይልክ እና ዳግምአዊት ስሪት/ቨርዥን)፣ ምሽቱ ደመቀ (አለምአየሁ እሸቴ)፣ ህመሜ (ፀደኒያ ገብረማርቆስ)፣ ማር እስከ ጧፍ (ቴዎድሮስ ካሳሁን)፣ ና ና ድማዬ (ቤቲ ጂ)፣ እሞ ነይ (አርምዴ ሜሪ)፣ ሀኪሜ ነሽ (ታምራት ከበደ)፣ ዩ ኒድ ቱ ቢ ሃይ ፎር ዚስ (አቤል ተስፋዬ)፣ ተበድዬስ ይቅርታ አልልም (ፀሐዬ ዮሐንስ)፣ እኛ ከ ሌለን ባዶ (ናቲ ማን)፣ ቢተካ በሌላ (ናቲ ማን እና ቤቲ ጂ)፣ እናት ኢትየጵያ የደፈረሽ ይዉደም (ጥላሁን ገሰሠ)፣ አጥንቴ ይከስከስ ለሀገሬ (ጥላሁን ገሰሠ)፣ ቺም ቺም ቺሪሪም (ላ ፎንቴን)፣ ባቡሬ (ላፎንቴን እና ጋሽ አበራ ሞላ)፣ ገላገላገላገላ (እጅግአየሁ ሽባባው)፣ ለማንልማሽ (ዴቲአፍሮ)፣ ከ አበባዎች ሁሉ መዓዛሽ (ጥላሁን ገሰሠ)፣ ነፍሴን ዉሰጃት (በማዲንጎ አፈወርቅ)፣ ዐድዋ (እጅግአየሁ ሽባባው)፣ አይ ፋዉንድ ኧ ወይ (ያዴ)፣ ጨዋታው ደራ (ሄኖክ አበበ እና ናቲ ማን)፣ ማን አለ እንደ አንተ ያለ (አቢ ላቀው)፣ አንድ አለኛ (አብዱ ኪያር)፣ ላልገሎቱ (ሃጫሉ ሁንዴሳ)፣ ዲምቢ ለዲምቢ (አህመድ ተሾመ)፣ ሽር ብላ ደሞ በጎንደር (ደረጀ)፣ ምነው እግር አበዛህ (አስቴር አወቀ)፣ የጌዲዎ ወጣቷ (አብርሃም)፣ ተከለል ተከለል (ምንአሉሽ እረታ)፣ አጉል ተቆራኝቶኝ (ቴዎድሮስ ታደስ)፣ ጎጃም (ኤፍሬም ታምሩ)፣ የኔ ሀበሻ (አቢ ላቀው)፣ ኪያዳ ኪዳያ (ካሙዙ ካሳ)፣ ድማም ገላ (ማንአልሞሽ ዲቦ)፣ አስማሉህ (ሃይማኖት ግርማ)፣ ኢንዲማን ኢንዲማ (አሊ ቢራ)፣
“ዝርዝሩ አልተቋጨም። ይቀጥል አለ።” በእሚል ይቀጥል አለ።
“ማሳሰቢአ፦” በእሚል አዲስ መስመር ደግሞ አለ። “በጥቅል እንጂ ድርድሩ በመደዳው የተበላለጡ ሆነው የተደረደሩ አይደለም።” እሚል የለሁበትምታ (ዲስክሌመር) ነበረው። ከስሩ ደግሞ “ብሩ በረከት የሰደረው የኢትዮጵያአዊዎች ሙዚቃዎች ላይ-ምእት ምናሌ ግለ-ስብስብ” በእሚል ይቋጭ አለ፨
መስ በብሩ ጥረት ተገርሞ ፈገግ በማለት ስብስቡን ለመገምገም ወደ ጣሪአው ቀና ብሎ በመመልከት አጢኖት ዉስጥ ሰጠመ። ብዙ ያልገቡ ዘፈንዎች አሉ በማለት አሰበ። ስለ እዛ ጥርጥር የለም። ግን በዘጠናዎቹ መግቢአ እና ሰማኒአዎቹ ማብቂአ ያዘመመ ምርጥዎች ስብስብ ሙከራ እንደ ሆነ በጉልህ ታይቶት አስተዋለ። ምንአልባት ገና የሃገሪቷን ዘፈንዎች ሰብስቦ ለማዳመጥ በመሞከር እሚገኙ ስለ ሆነ እና በደንብ የቀደሙት የዘፈን ወቅትዎች እልፍ ዘመንአይሽሬ ሙዚቃዎች እንደ አሉት እና እንደ እሚአገኙት ከእዚህ አያያዝአቸው ስለ ሁለቱም ገመተ። ይህ አብዛኛው የኢትየጵያ ሰማኒያ አምስት እስከ ዘጠና አምስት በአሉት አስርታት (ዲኬድስ) የተገኙ ግለ-ምርጥ ስብስብዎች መሰኘት እንደ እሚችል በተገቢነት ገምቶ አሰበ እና መልሶ በእርግጥ ብዙዎቹ ከምንጊዜም የሃገሪቷ በይፋ የተደመጡ እና የተመዘገቡ ዘፈንዎች እሚካተቱ አሉበት ብሎ ሃሳቡን አጠለለ። አንድአንድዎቹ ደግሞ የዘመንአቸው ምምርጥ እንጂ የ ምንጊዜውም ሊሆኑ እንደ ማይችሉ ገመተ። በመጨረሻ ግን የብሩ ምርጫ ከዜማ አንፃር ሁለት ምሰሶዎች እንደ አሳየ ተመለከተ። አንድኛ በስሜት እሚአሰምጡ የዘፈንዎች ዜማ እሚወድድ መሆን አለበት። ሁለትኛ ደግሞ ዜማ ሲንቆረቆር እና መሳሪአ ዉህደት ገዛፊ አስተዋጽዖው አይሎ ሲወጣ እሚመለከትብአቸው ሙዚቃዎችን እሚወድድ መሆን አለበት ብሎ አሰበ። ይህ ደግሞ በለብለብታ ሳይሆን በሰመጠ መጠን አድምጦ እሚገባውን ሙዚቃ እሚወድድ ቢሆን ነው ብሎ እንዲደመድም አደረገው። ሀገሪቷ፣ ሙዚቃዎችዋን በይፋ ማህደር አድርጋ ለህዝብአዊ አገልግሎት በመጠቁምዎች (ኢንዴክስ) እና አስተያየትኤዎች እማታቀርብ ስለ ሆነ የብሩ ጥረት ድንቅ እና እጹብ እሚሰኝ ሆኖ ተሰማው። “ አ መንግስት ሥራ ነው ይሄ!” ብሎ ለእራሱ አሰበ። በእርግጥ አምስት ምርጥ የሃገሪቷ የምንጊዜም ዘፈንዎች ምረጡ ቢባል ግን ግድ መምረጥ ተገቢ ይሆን አለ እና የእኛ ዜጋ ማን-ማንን ይል ይሆን? የሙዚቀኛዎች ወይም ኪነጥበብ ማህበርዎችስ የሰበሰቡት እና ያስስጠኑት በይፋ ለአገልግሎት ያቀረቡት በዘውግ፣ አተገባበር፣ ጭብጥ፣ ሽያጭ ትርፍ፣ ዓመት፣ አስርት ዓመት፣ የህዝብ ድምጽ ምርጫ፣ በሙዚቃ በአለሙያዎች ድምጽ ምርጫ፣ መደመጥ ብዛት፣ ቅጅ ብዛት፣ መሰልቸት ብዛት፣ ወዘተ. ሰንጠረዥዎች ስር እሚደረደሩ ምርጥ ዘፈንዎችአችንን እንዲሰበሰብ፣ እንዲጠና፣ እና እንዲወጣ የምንጊዜም ምርጥዎች ምንአሌ (ሜኑ) መዘጋጀት እንደ አለበት አዉቀው ያደረጉት ይገኝ ይሆን ብሎ ለመንፈሱ ጠየቀ። ፈጽሞ ይህ ለመጪው ትዉልድ እሚጣል ቤትስራ አይደለም። ዛሬ እሚከወን፣ ለነገ ዜጋዎች እሚተው የመረጃ እና ዕዉቀት ስንቅ ነበር። ግን፣ እኛ መሀከል ነገን በማሰብ እሚጠመድ ማን አለ? ኑሮ ዛሬን በመንከራተት ወይ እንደ እድል በመናኛ አካሄድ ማሣለፍ እንጂ የመቶ አመትዎች ጉዞ ዛሬ በእዚህ ትዉልድ ማሥቀመጥ የለም። ይህ በእርግጥ ከዛሬ ተሻግረን እማንኖር ስላደረግንው እራስአችን የተውንው ዕለትአዊ ዉርስአችን ነው። እራስአችን ወርሰን እምንኖረው ቆሻሻ፨
በእራሱ መመዘኛዎች እና ትትረትዎች የአቀረበው የምንአሌ ግን ድንቅ ነው በማለት ሃሰቡን ዘጋ። ናሆም በግሉ የአዳበረው መሰል ግለ-ምናሌ ነበረው። ግን ለጊዜው የአንን አሃዝአዊ ዶሴ “የናሆም ምርጥ ሃያ የኢትዮጵያ ዘፈን ትግበራዎች” በእሚል ስሙ ተመልክቶት እንደ አለ ትቶት በመዝለል ሌላ ቀን ሊመለከው አሰበ። ‘ተከለከለ አሉ ተከለከለ አሉ ምነው መከልከሉ’፨

ናሆም ከሽንትቤት ተመለሰ እና ወደ ምሳ ተዘዋወሩ። የተሰናዳውን መብል ቢግ እና ባቤ አቅርበው፣ ጢዩ ተቀስቅሳ፣ ሁሉም በቢግ ቡራኬ አመስግኖ መመገብ ተጀመረ። የቀረበልአቸውን ሥጋ ወጥ በቀይ እንጀራ በልተው ጨዋታውንም ጮለቅ እንዳትነቃ በመጠንቀቅ ሳቅ ሆነው አደሩት። “እንደ ዋሻ ሰው ይኸው በእጅ አጨማልቆ መብላቱ ሳይታክተኝ ምሣ በላሁልሽ እሚ!” ናሆም መብሉን ፈጽሞ አስተያየቱን ሰጠ። እሚ ሃሳቡ ምን እንደ ሆነ አልገባትም። “እና አድገህም በሰው እጅ ትመገብ?” ብላ መለሰሠ። ናሆም ከት ብሎ ሳቀ። “በማንኪያ እና መሰል መሳሪያዎች መመገብ ለእኛ ሃገር አልሆነንም፤ እጅዎች አሽታች እና ኋላ ቀር አበላል አላችሁ ስለ እሚሉ ነው ነጭዎች የአን ያለሽ! በማንኪአ ነገር ጣት ሳይቆሽሽ መመገብ ወይም እንደ ሳንዱች መዳፍ ሳይቆሽሽ እና መዓዛ ሳይሰርቅ መመገብ ዘመንአዊ ይባል አለ። የአን ነው እሚልሽ!” መስ አብራርቶ አገዘ። እሚ አውጠነጠነች። “እ! ምን ገንፎ አምሮአቸው ነው? ወይስ ቅንጬ? ዲ-ዬ ፓስታ ይሰራ እንዴ የእኔ ሆድ?” እሚ አሁንም አልገባትም ነበር። የገባቸው ፈገግ ሲሉ መስ አሁንም አብራርቶ አስረዳት። እሚ ፈገግ አለች። በልቧ ከምር ያሰበችውን በቀልድ መልክ ለጨዋታው አቀረበች። “ኧረ እሚበላው አይጥፋ እንጂ አበላሉ መች ጨነቀ? ምን! ደግሞ፣ በጣት አቡክተው ሲበሉት ነው ጭራሽ ደስ እሚለው! የምን መዘመን ነው በጣት ሳይበሉ ደግሞ?” መስ አጠናቅቅ ከጠላዋ በመጨጎንጨት ተጫወተች። “አይ ይሄ ጠላ አሁን አምሮበት አለ! እ?” ሁሉም በጠላው መስተካከል ተስማሙ። ናሆም ወደ ትመ.ው አዞረአቸው። “ሄለን ያለችውን ሰምቼ እኮ ነው እሚ!” ሁሉም በገጽማያው አፈጠጠ። ሄለን እይት በ ኢቢኤስ ከእንግዳዎች ዋ ጋር በክፍት አየር ላይ ጠረጴዛ አድርገው በመቀመጥ ሲወያዩ ነበር። “የእኛ ሀገርቤት ባህል አመጋገብ ደግሞ እዚህ በአሜሪካ በአለን የሀበሻ ኮሚኒት ተወዳጅ ነው። ጉዳቱ የአ ነው። ገና ኢትዮጵያዎች ከእሚአፈሩት የኢትዮ-አሜሪካ ልጅዎችአቸው ጋር አልተግባቡም። ትልቅ ክፍተት አለ።” ሄለን የጋበዘቻት አንዷ እንስት ተናገረች። መስ “ምኑ ነው ከአበላል የተገናኘው?” ብሎ ወደ ናሆም ዞረ። “እሚሉት የኢትዮጵያዎች አሜሪካ ተወላጅዎች የአሜሪካ ህዝብ ልጅዎች መሃከል በትምህርትቤት እየኖሩ በሀበሻ አበላል ባህል ጣትዎችአቸው ተጨማልቆ ወደ ክፍል ሲገቡ እጅዎችአቸው ስለ እሚሸትቱ ብዙ መሰደብ እየደረሰብአቸው ነው። አንዱ ሀበሻ-አሜሪካአዊ ልጅዎች በእጁ መሽተት ሲአቂያቂሉት፣ በማብሸቅ (ቡሊይንግ) በደቂቃ አንድ ሰው በ ተዓግ. እራስ በአማካይ የአጠፋ አለ፤ ይህ ታዳጊአችን መርሮት ከፎቅ ግሉን ወርዉሮ ሞተ፤ ነው እሚሉት።” “ውይ ኪዳነምኅረት!” እሚ ደነገጠች። “አፈር በበላሁ! እጅ ስለሸተተ ብቻ እራስ መግደል?” ናሆም እንዴት እንደ እሚአብራራ ግራ ገባው። ያጠናው የማህበረሰብ ድባባብ በ ተዓግ. ከፍተኛ ሰብእአዊነት እና መስተጋብር እንደ አለበት አስተዉለከ አለ። ህዝቡ በአንድ መንገስ ቀለምአዊ አኗኗር ስለ እሚገፋ አብሮት ግዴታ ነው። በእነእርሱ አኗኗር ደምቆ በህብር መጫወቱ ሲበዛ ታዲአ አደጋው ጥቂት ስሞታ ቀርቦ ስም ሲተች መግቢአ ከማጣቱ ከፍተኛ ስሜት ነው። ማንም ከንቁ ማህበረሰብአዊ ተሳትፎ ዉጭ ስለ እማይሆን በሰው ፊት መዋረዱ እንደ መኖር እሚገታ አረዳድ ተደርጎ በ እሩጫ እራስ ወደ ማጥፋት መክነፍ ይኬድ አለ። ስለ እዚህ እራስ፣ በህዝብ ፊት በመነቀፍ ሰበብ በአማካይ በእየደቂቃው አንድ ታዳጊ ወይም ወጣት እራስ አጥፊ ሆነ። ‘አቤት የሰው ፍቅር እና ህብር!’ ናሆም በእዚህ ስነቁጥርአዊነት (ስታትስቲክስ) የአንድነትአቸውን እና ከፍተኛ አብሮ እና ግልፅ ሆኖ የ መኖርአቸውን ገሃድ እሚአሸትትበት ነበር። ስሱ ወደ መሆን ያደረሰአቸው እና እራስ እሚገድሉት ከማህበረሰቡ ፍቅር በቀረ አንድም ሰከንድ ተለይቶ መኖር ስለ እማይሹ እና በህብር እና ፍቅር ስለ እሚንበለበሉ እንደ ሆነ ሁሌ የአስብ አለ። በእዛ አንድነት ነበር ወደ ሃገርአዊ ምርጫ እና ባህልአዊ አንድነት እየጠነከሩ እሚሄዱት። አንድ ጥፋት የከወነ ሰው ዉግዘቱ አያኖረውም። እንኳን ህግ ጣልቃ ገብቶ ገና ማህበረሰቡ አንቋሽሾ አይቀጡ ቅጣቱን እሚሰጥ እሚሆነው ለእዛ ነው። ለእዛ ነው አንድ እንከን ያስመለከተ ህዝብ አገልጋይ የመጀመሪአ የጋዜጠኛ ጥያቄ ሆኖ በህዝብ ፊት እሚቀርብለት “ረህ መስራት አትችልም! ሃላፊነት ትለቅቅ አለህ ወይስ መቀጠል አሰብህ!?” “ተብሎ እሚጠየቀው እና ብዙዎች ከሥራ እሚነሱት። ህዝቡ ለደቂቃ እየአወቀ እስከ ሞት መናፈቅ ድረስ የስነምግባር ወለምታ በመኮነን ፍትሕን በስም ጠርቶ ማሳፈር አኗኗር መርኅአቸው እሚአሸንፈው። ጥቂት በስነምግባር አፈንግጦ ተዋረደ ነገን ማየት አያስብም! ሁሉም በፍቅር እና ህብረት በ መተሳሰብ እና አንድነት እሚኖር ስለ ሆነ አንዴ ከ ተወገዙ መመለሱ ትልቅ አቀበት ነው። የስነልቦና ጨዋታው፣ ‘ሀገሩ የለመደው ቀና እና ንፁህ ዜጋዎች ነው! ከተዋረድኩ መመለስ ለእኔ አይገባኝም’። ይህ በናሆም እይታ የሰብእአዊነት ዘርፈ-ጠረፍ አንዱ ዉብ ዳርቻ ነው። ህግ እንዲሰፍን አሳምሮ መንገድ እሚጠርግ ባህል። ከምንም በላይ ፍትሕ እንዲንበለበል እሚረዳ አቀስቃሽ (ሞተር) እና የአኗኗር ቀለም ነው፨
እንደ አለመታደል ግን ይህ ጫፍየለሽ አብሮነት እና መከባበር መሃከል በግል መኖር ስለ ሌለ በአጭር አብሻቂ ስሜት ተነድቶ እራስ መግደል ደረጃ መደረሱ አይጣል እሚአሰኝ ጎንዮሽ ጉዳት ነው። የእነሄለንም ዝግጅት ለኢትዮአሜሪካን ማህበረሰብ እሚቀርብ እንደ መሆኑ ለአሜሪካአዊ ሀበሻዎች መብል ለልጅዎች ሲቋጥሩ በእጅ እሚበላ እንዳይሆን በመምከር እንደ አሜሪካአዊያን በአሜሪካ እንዲኖሩ አሳሰቡ። በቤት እንደ ሀበሻ መመገብ እሚቻል ሲሆን የታጠብነው ሁሉ እጅ መሽተቱ ቢአንስ ቤተሰብ ጎን አይደብርም ብለው ተወያዩ፨
ይህን ሲሰማ መስን አንድ ክፉ ትዉስታ አናቱን መታው። በካምፕ ቆይታ እሚመገቡት ምንቸት ታጥበው ጭራሽ እሚጎላ እንጂ እሚቀንስ ሽታ አልነበረውም። አንድአች ጋዝጋዝ እሚል ሽታ ከቀኝ እጁ ይወጣ ነበር። በተደጋገመ ከቤተመጽሐፍ ወጥቶ በሩቅ ጉዞ ዉሃ አገልግሎት ፈልጎ በደንብ መታጠብ እና መጠራረግ ወደ ቤተመጽሐፍ ይመለስ ነበር። ሲቀመጥ ግን እጁ ይሸትተው ነበር። ሦስት ጊዜ ቀጥሎ ታጠበ። ጋዝጋዝ እመለው ሽታ አይጠፋም። ጥቂት ብቻ ቀነሰ። አጠገቡ ሰውዎች ስለ ነበሩ እና ሲመለከቱት ስለ ነበር ደብተሩን ተሸክሞ ወደ ጋራ ቤቱ ተመለሰ። ሲአዘግም ከፍተኛ ፀፀት ይሰማው ነበር። “በእርግጥ አበላልአችን ለእዛ ስሱ ማህበረሰብ አይሆንም!” ብሎ በሰማው የሰው ሞት ትርክት ጨፍግጎ አስተያየት አከ። ናሆም የትመ.ው ሃሳብን አድምጦ በመስ ላይ አከለ። “ችግሩ፤ እንደ ሰማህው እንጠንቀቅ ብቻ ብለው አለፉት። እንደ እዛ በቀላል መመልከት ነው ዘላለም የጎዳን። አስበው፣ መብል የሸተተው ተናግሮ በማብሸቅ ይገድልህ አለ። አንተ ግን እሚረባ ነገር ላይ መንቀሳቀሱ የሞትሽረት ጉዳይ ሆኖ በተራ አስተያየት እምታልፈው ነህ። ሀገርአችን…” መስ አቋረጠው። “እንደ ህዋሓትዎች ‘ሃገሪቱ’ ብለህ አታስፀይፈን!” ፈገግ አለ እና ቀጠለ። “የፈንቅል ፀረ-ህዋሓት. ስነዉሳኔአዊ ድርጅት ሊቀመንበት የማነ። እንደ አለው ሃገሪቷ ወይም ሃገርአችን ከማለት እና የጎጃም ጤፍ እየበላ ጎጃምን ከግብፅ አብልጦ ከእሚጠላ ተቋም ተለይተህ ‘ኢትዮጵያአችን’ በል” ይህን በፈገግታ ለጨዋታ ያክል ሲናገር እሚ ፈገግ አለች። “እሺ! ትክክል ኢትዮጵያ ለህዝቦቿ በእሚጠቅማት አካሄድ ህዝቦቿ ጫፍ ድረስ እንዲታገሉ ሰህሉን አልመሰረተችም። አንድ ዉጭ ሃገር ስነምጣኔ የአስተማረ እዚህ ተመልሶ ለሁለትኛ ጊዜ ምርጫ ሊወዳደር ደስ እሚል ስም ለስነዉሳኔ ተቋሙ አዉጥቶ ያለው ሰው ‘እኛ ኢትዮጵያን በ ስም ጠርቶ ማሸማቀቅ ከሙስና እናወጣት አለን’ ብሎ ነበር። ይህ ተገቢ ነው። ከገጠር ወረዳ የዘረፈ፣ ወደ ዞን፣ ከዞን ሙስና የሰራ፣ ወደ ክልል፣ ከክልል ወደ ጣምራመንግስት ሃላፊነት፣ ከእዛ ደግሞ ሲሰለሠ እና ሲገመገም ወደ ዉጭ ልዑክ አድርገን እናኖርአቸው አለን። በስነምግባር ማስጠበቁ ምንም የመንቃቱ ነገር አልሆነልንም። አደብ እሚገዛው በህዝብ አፍ ስነምግባር ማስጠበቁን ብንለምድ ነበር። ለእዛ ደግሞ ባህሉ ገና ስለ ሌለ ሃላፊዎች መሪነት አለብአቸው።” ወደ ገጽማያው ሲዞር እይቱ በዘበት ተቋጭቶ ስለ ነበር አስተያየቱን ቀጠለ። “እና በኮሚኒቲ መሪዎችአቸው ሀበሻዎቹ ለምን ወረቀትዎች እና ድምፅ ወይም ምስልዎች አዘጋጅተው ለሀበሻ አሜሪካአዊ ሁሉ ምን ማድረግ እንደ አለበት እና እንደ ሌለበት አያስተምሩትም? ለምን ጠንከር ብለው ከሀገሩ ወጥቶ በወለደው ልጅ የተራራቀ አገነዛዘብ እና ግኑኘት መሀከል ማጥበቢአውን ማለት መረጃ መለዋወጥ እና መማማሩን አይከውኑም? በምክረሃሳብ ብቻ ከማለፍ ወደ ተግባርአማአዊ (ፕራክቲካል) መሪ ዕቅድዎች እና ድርጊት ዕቅድዎች (አክሽን ፕላን) ወይም ትልምአግጣጫዎች (ፖሊሲስ) ጉዳይዎቹን አይቀይሩም? ለምን የጋራ ጉዳይ እንዲሆን በመሪዎች ስር ወደ ታች ነዋሪ አያደርሱትም? ወይስ ህዋሓት. የተካነበት አንድ-ለ-አምስት መደበኛ ስልተ አመራር ሆኖ አይታወቅአቸውም?” ናሆም ወደ ተግባር እንዲደረስ እና ቀጣዩ ነብስ እንዲድን፣ ከአንድ ታሪክ ወደ ሁለትኛ መመለስ እእዳይኖር በአመክዮ ተመርቶ በመብገን ተናገረ። እነ መስ ፈገግ ብለው አለፉት። መልስ የለም። በመሻገር እንጂ መልስ በመፈለግ በጥያቄ ማደግ በእርግጥ የእኛ ባህል አይደለም። መጠየቁም ሲጀመር የለም። ህዝብአዊ ስነምግባሩም (ፐብሊክ ሞራሊቲ) ሲጀመር ማለት ይቻል አለ ከተወገደ ቆየ። ሃገሩ አብሮ እያለ ስነምግባርአዊ ማጣበቂአው ግን ተላቅቆበት አለ። አለሁባይ ደግሞ የለም! ሃገር ማበልፀግ ስነምግባር ባለመገንባት እና እንደ አንድኛው ተቃዋሚ ድርጅት ሊቀመንበር ስመጣ በስነምግባር ሃገር አስተዳድር አለሁ ማለቱ የሃቀኛ አሳድግአችሁ አለሁ ሳይሆን ወደ እድገት እመራችሁ አለሁ እራስአችሁ ታድጉ አለ መስመር ሁሉ አለመግባትአችን ማስረጃ ነው። መስ ወዲአው ቀድሞ የተነሳው ነጥብ ትዝ አለው። በናሆም መብገን በእርግጥ ተደሰተ። የመጀመሪአው የጋጠወጥነት መመልከት ምላሹ መብገን እና መደንገጥ ነው እሚል አመለካከት ነበረው። ክዉታ (ሾክ) ከሌለ ስነምግባር ማስቀጠሉ አይታለምም። ክፉ ነገር ሲሰማ እንደ መደበኛ ወሬ እሚአልፍ ደንቆሮ ነው። አልሰማውም እና። ግን ሃቀኛ ዘረሰው፣ በእኛ ቁምአሸልብ አኗኗር ያልተጨረገደ ስብእና ያለው ሰው፣ ክፉ ነገር ካደመጠ እሳት መሆን አለበት። ይህ ከአልሆነ ስነምግባር ማስቀጠል ከቶ እና ከቶ የለም። አንድ ወጣት ከቤት ወጥቶ ሲአድር ታላቅ ወንድሙ ሰምቶ ሃገሩን በ ንዴት እና ቁጣ አነደደው። ይህ የ መስ ባልደረባ በገና ታዳጊ ወንድሙ ማፈንገጥ ሁለትኛ ሳይረበሽ ወብድሙን መመለስ ቻለ። ኢስነምግባር ላይ እንደ ነብር መቆጣቱ፣ እንደ ክዳን ገለበጠ ንብ መናደፉ፣ ስነምግባር እንዲከበር የአደርግ አለ። በይታሰብልኝ አለ ለካ እና መሰል ኢስነምግባር መቃረን ባህል ጭምር እሚጠርብ የዘመንአዊ አኗኗር ስልት ሆኖ መስ አስተዋለው። በእርግጥ ከማጀት እስከ ቤተመንግስት ይህ ኢስነምግባርአዊነት ማሸማቀቅ እና መግራት፣ በተፅዕኖው፣ እማያፈነግጥ ሃገር እንድንገነባ እሚአስችለን እምቅ ሰብአዊ ወለል ነው። በመስ እና ተቃዋሚው ድንቅ ሃሳብ መስ ተማርኮ እና ኮርቶ ወደ ተያያዘለት እና ታለፈው ሃሳብ ተመለሰ። እሚ እንድትጫወት ነግሮ ናሆምን ለጨዋታ ያክል ጠየቀ፨
“ግን መረጃ የለም! የኢህአዴግ. መንግስት ሙሰኛዎች እንደ እሚአሳድግ!” ናሆም ካነበበው ለመዘርዘር ቋመጠ። “መረጃ? የኅዋአዊከተማዎች ስነዉርርድ (ኦዲት) ምርመራ ለቤተእንደራሴዎች ሲቀርብ ዜና ተከታተላ! በተከታታይ አአኅ. (አዲስአበባ ኅዋአዊከተማ) ቢሊየንዎች እንደ አጎደለ ጠቅላላ ስነአወራራጁ አጥንቶ ለቤተእንደራሴ አቀረበ። ሊቀ-ኅዋአዊከተማው በቤተእንደራሴዎች ተጠርቶ ተፋጠጠ። ወዲአው በሰሞኑ የቻይና አምባሳደር ሆኖ ከእነዘርማንዘሩ ወጣልህ። የደቡብ ክልል አስተዳዳሪ ው ክልሉ አክእንትፍ ብሎ ተፋው! ስነዉሳኔአዊ ሙስና (ፖለቲካል ኮራብሽን) የሲዳማ ነዋሪን እንኳ ሲዳማ ክልሉን መራ በእሚል ያለወትሮው የድሃ አስተሳሰብ በቂ አመክዮ እማይበቃ ሆኖ እንዲነሳ ሁሉ ጮኸ። ህዝብ ያባረረውን፣ ሃገር ይወክል ብለው የደቡብኮሪአ አምባሰደር አደረጉት እና ከእነዘርማንዘሩ እርሱም ዓለምአቀፍ ተዘዋዋረከ ሆኖ ተሸለመ። በብዙ ገንዘብ እና ስነዉሳኔ ማጭበርበር እሚተቹ ግለሰብዎች ማደግ እንጂ መታሰር ወይ መጠየቅ፣ በፍርድ ፊት መቅረብ ታይቶ ቀርቶ ታልሞ አይታወቅም። በተለያዩ ከተማዎች የኢህአዴግ መንግስት ሲባረር፣ ከእየከተማው ልጅዎችአቸውን እና ሚስትዎችአቸውን ሸፋፍነው ያስመለጡ፣ ወደ ጣምራመንግስት ተቋምዎች መሪነት ተቀይተው በእድገት ህዝቡን አብሻቂ ናቸው። ንፁህዎች የሉም አይደለም። ግን ብዙዎች እንዲሁ አብረው ድህረ ጥፋት እድገት መሰላሉን ይፈናጠጡት አለ። በግልፅ። ሲጀመር ለነገሩ፣ ለአካባባህ አስተዳዳሪ እዛው እማትመርጠው እና መብትህ የተረገጠው፣ መንግስት ሲሾም ህዝቡን ሳይሆን መንግስትን እንዲአስተዳድር ስለ እሚፈልግ እና ህዝቡ ከ መረጠ መሪው ለህዝቡ ስለ እሚቆም ነው። ከንቲባህን አታቀውም። መንግስት ይሾምልህ አለ። ሲአጠፉ ህዝብ አምርሮ ካለቀሰ፣ ስመመረጥ ስለ ሌለ ወደ ላይ ይሸጋሸጉ አለ። መንግስት ስለ አገለሀልክ መከሰስ አይታሰብም። ለህዝብ ሎሌ ከሆንክ መባረር መከሰስ አለ። ከመንግስት ጎን ግን ከሆንክ ሳትመረጥ በግድ ህዝብ አስገድደህ ሰርተህ ወደ ላይ መሽሎክ ነው። ይህ የ ኢህአዴግ ስልጣን ትልምአግጣጫ ነው። ህዝብ እና መንግስት ሆድ እና ጀርባ በሆነ ተቃርኖት ሲኖር ነበር። ንጽስነዉሳኔ (ዲሞክራሲ) ስለ ሌለ ማንም ማንን አይጠይቅም። ኢስነምግባርአዊነት ጠረፉ አይደረስበትም። አካባቢ አስተዳድር ተብሎ መምረጡን ግን ተከልክሎ አለ። ይህ ተቃርኖት ግን በቁምአሸልብ ስልተ አኗኗር እምናስተውለው፣ ብናስተውለው ወደ ፍሬ እማይደርስ ነበር።” ናሆም ጠላውን ተጎንጭቶ በተናደደበት ጉዳይ ሰፊ ማብራሪአ ሰጠ። እነ መስ ከመገረም በቀር ምንም አላሉም። ተያይተው ወደ ጠላ መጎንጨቱ ተመለሱ። የናሆም አተያየት መሰረትአዊ ቢሆንም ከበዛው ልዕለቅዠትአዊ (ሰርሪአሊስቲክ) የህዝብአዊ ዝንጋታ ዉስጥ በተለይ መስ ሰመጠ። መመልከቱ ከተቻለ በእርግጥ ሰፊ ጥላሸትአማ ገጽታ እንደ አለን አስተዋለ። ኢስሜትአዊ ገሃድ እንደ እሚአኖረን በተለየ አሁን አይቶት አመነ እና እራሱን በቅሬታ ገመገመ፨
“አንተ ለእራስህ ወጣት ገና አንድፍሬ! ይህን ሁሉ ከየት ሰምተህ ነው?” እሚ ጠየቀች። በመገረም እና መኩራት ልጅዋን እየተመለከተች። መስ “…ከየት ሰምተህ ነው?” በእሚለው ፈገግ አለ። ማንም ምንም መስማት እና ሰላሰል እሚችልበት ዘመን ነው ብሎ በ እሚ ንፅህና ከ ናሆም የጨፈገገ ዓለም አስመልካች ትንተና ተመለሰ። “እሚታወቀው ስለ አሉበት ዘመን ብቻ አይደለም። ስለ አልኖሩበት ያለፈ ጥንት ማወቅም ይቻል አለ እሚዬ!” ተነስቶ ጉንጭዋን ሳመ እና ወደ ጓደኛዬ በእሚል ጠቅላላ ቀላል ገለፃ ተሰናብቶአቸው ወጣ። “አይ ዘመን! እኛ መንግስት ምን መሆኑን ምን እናውቅ እና! ጭራሽ ታሪክ መሰርሰር እሚባል ነገርም አለ! ወይ ጉድ!” እእሚ ወደ መስ በጨዋታዋ ቁምነገር አክላ ተናገረች። ቁምነገር በአቅም እንደ እሚመዘን አስተዋለ እና ብርጭቆውን አንስቶ ሳግ አለ። ወደ ትመ.ው ሲዞር አንድ የኦሎምፒክ ማራቶን ወርቅ ባለቤት በሆቴሉ የአሰናዳው ዝግጅት ላይ “የሀበሻ ሰው ሁሉ ስለ መንግስት አያውራ! የቄሳርን ለቄሳር! እኛ ወደ ስራአችን እናተኩር!” “ብሎ አስተያየት ሲአቀርብ ብርጭቆውን አፍንጫው እስኪነካው አንጋጥጦ እየገለጠ አደመጠ። “አእምርኩሎ (ኖው-ኢት-ኦል) መሆን እና ማወናበድ፣ መስከር እና መለፍለፍ በተለይ መሳደብ አይገባም። በእርግጥ ልክ ነው። ግን በስነዉሳኔ እና ማህበረሰብ ላይ ንቁ ተሳትፎ አታድርጉ ማለት መልሶ ባሽ ዝቅጠት ነው።” ለግሉ አሰበ። ገና መች ተሳተፍን ሲል መልሶ አሰበ። ስርኣት መያዙ አንድ ጥያቄ ነው እንጂ ገና መች አንድ ተተነፈሰ? “ገና እግር እሳት ሆኖ ህዝብ መሪዎች መግራት እሚችልበት የንጽስነዉሳኔ ስርኣት ሲመጣ የሰው ምላስ ምን እንደ እሚመስል እምንረዳ ይሆን አለ። ይህን ሲአስብ እሚ ወደ ቀልቡ እንዲመለስ “የብርጭቆውን ቂጥ መታ መታ አድርገህ ማንጠፍጠፍ ነው የቀረህ! በሃሳብ ሰምጠህ ባዶ ብርጭቆውን ማግከው እኮ!” እየ ሳቀች ከምናብ ጥፍነጋው አንቅታ ጠላውን አንቆረቆረችለት። ጢዩ ስታልፍ አእምርኩሎ እሚል ቃል አድምጣ ከነከናት። “አእምርኩሎ ምን ማለት ነው?” ናሆምን በቆፍጣና አተያይ እንዲአብራራ ጠየቀች። ሁሉም ፈገግ አሉ። ነፃነቷ እንዳይነካ ምንም የእማታውቀው ቢሆን ባለመሸማቀቅ ግልዋን ተቆጣጥራ ነበር የጠየቀችው። “አእምርኩሎ ማለት እኔ ሁሉን አውቀው አለሁ እሚል የግዕዝ ቃል ነው።” ናሆም በመነሻነት አብራራላት። “ሰውዎች በሁሉ ቦታ እዉቀት አለኝ እኔ ልቅደም እሚልል ኢትህትናአዊ ፀባየደ ሲአሳዩ ለ ምሳሌ አእምርኩሎ ናቸው እንል አለን!” ቀጥሎ ጨመረላት። በቃሉ ተገርማ ወደ ተረት መፅሃፍ ጨዋታዋ ጮለቅ ጎን ተቀምጣ ተመለሰች። “አማርኛ በመጠቀም አማሊዝኛ ብንገድል ኖሮ ልጅዎች በ አማርኛ ቃልዎች አዲስነት ጥያቄ ስለ እሚአነሱ ዕዉቀት ለካ በ ቀላል አስተምሮ ማሳደግ ይቻል ነበር!” መስ በጮለቅ ላይ አፍጥጦ በቅሬታ ታዝቦ ሃሳብ ሰጠ። “እኛ እራሱ የእንግሊዝኛ ቃልዎች አማርኛ መሃከል ስነከትት መጤ ቃሉ ከእማሬ በቀር ፍች አልሰጥ ብሎን አመለካከትአችን ከቅኔ እየራቀ አይደል እንዴ! እንደ ዘበት ፍካሬአዊ ፍቺ እና እርባታአዊ አገልግሎት በጥሬ እንግሊዝኛ ማዝመት አምልጦን አለ እኮ!” ናሆም እንዲሁ በጮለቅ ላይ አተኩሮ የእሚአናድደው የአማሊዝኛ ሃገር መጥፋትን ተነፈሰ። ‘ሃይ ባይ የሌለበት! የአንጎል እነቦጭ አረም የተፈቀደበት እና የ ዉሃ እንቦጭ የ እሚአነታርክበት ፍካሬ ማስተዋል የረሳ ዘመን!’
የቀኃሥ. አንድ የአማርኛ ቋንቋ ሰዋሰው ዳግጥናት መጽሐፍ ምረቃ ላይ መግቢአ አስተያየት እንደ ለመዱት ሲአሰፍሩ ያሉት ተጠቃሽ ነጥብ ትዝ አለው። “ሃገሩን አማርኛ እና ግዕዝ ቋንቋ ሳያውቅ የሌላ ቋንቋ ለማወቅ መጣጣሩ መተረቻ ለመሆን ነው!” ብለው ነበር። እርስአቸው ግን ፈረንሳይአዊ ገና ሳይነግሱ በታላቅ ፍቅር ይማሩ ነበር። ከሐረር እስከ ዳግምአዊ ምንይልክ ትምህርትቤት መዛወር እማይለይአቸው የቋንቋ እና መማር ነገር ይከነክንአወቸው እና ይከውኑት ነበር። ለነገሩ አድገውም ንጉሥ ሲሆኑ ለዕዉቀት መሰረት የአልጣሩት አልነበረም። ከአፄ ቴዎድሮስ ቀጥሎ ሃገር በዕዉቀት ለመገንባት እና ጥበበኛዎች በአዲስ ትዉልድ ለማፍራት እና ሃገር ለወደ አዲስ ድባብ ለመቀየር ይታትሩ ነበር። በዉጭ ሃገርዎች በእንግሊዝኛ መናገር ሲችሉ የሃገርአቸውን አዲስነት እና ምንነት በሌላዎች ለመትከል እንዲአስታውሱአቸውም በእሚል በአማርኛ ይናገሩ ነበር። ዛሬ በተሰባበረ እንግሊዝኛ ከእሚናገሩ መሪዎች የሃገር ስነልቦና ማስደፋት ሲከውኑ አይን የላቸውም። ቢአንስ በመሃል ሆንብለው ጀርመንዎች እንኳ እሚልኩአቸው ልዑክዎች በእንግሊዝኛ መሀል ጀርመንኛ አራት ዓነ. ጣል አደርጉ አለ። ለነገሩ ቀኃሥ. ተስፋ አስቆራጨ የዕዉቀት ማልማት ትትረት ከውነው ቀጣዩ ዘመን እንደ እሚሻሻል በማሰብ አንጋረ ፈላስፋ መጽሐፍ መግቢአቸው ላይ ፀሐፊ እና ደራሲዎች በመጪ ኢትየጵያአዊ ትዉልድ እንጂ በእርስአቸው ዘመን እንደ እማይከበር ተንብየው ነበር። በሂደት ኋሊዮሽ ተጉዘን እልፍ ዴንታቢስነት ላይ እና ዕዉቀትን ከሆድ አስተሳስሮ ሁሉ ሰው አእምርኩሎ ስነልቦና ወርሮት ይኸው አለን፨
ይህ በአንድ ሃሳብ ተነስቶ ወደ ሌላ እሚሻገር ምናብ ሰንሰለት ናሆምን ድንገት ሲንጥ፣ ዐዋቂዎቹ በመሰል የተለያየ ዓለም መፍዘዝ አድርገው ብንን ሲሉ፣ ጮለቅ የጢዩ ተረት አልቆ ወደ መመከሩ ገባች። ጢዩ የቁንጅና እና አዉሬው ታዋቂ የአዉሮፓ ተረትን አንብባላት፣ ጮለቅ በቋንቋ እማያቅ አንጎል አድምጣ መመካከሩ ተጀመረ። “ይቺ አዉሬውን በንፁህ ልብ ስለ አፈቀረች፣ አዉሬው አዉሬ ካደረገው እርግማን ነቃ፣ አስቀያሚ መሆን ቢኖርም ማፍቀር ግን በአስቀያሚ መሆን ግንብ ከመታጠር አዉጪ ትልቅ ጉልበት ነው። ፍቅር የአሸንፍ አለ…ጢ….ጢ….ጢ…ሌላ ተረት ይነበብልሽ ደግሞ! ሲንደሬላ…” ሁሉም የጢዩ ማብራሪያን አድምጠው ተደመሙ። በአንድ ዓመት ትምህርት ማንበብን በደግ መጠን የእምትከውነው ጢዩ ባነበበቻቸው ተረትዎች ማብራሪአ ጠይቃ ምን ማለት እንደ ሆነ በብሩ እና ናሆም ሲነገራት ባለ መርሳት ዞራ ጮለቅን ደጋግማ በማስተማር ታስደስታት ነበር። እሚ በጢዩ አኳኋን በመደነቅ ሊቀደቂቅ ልጅ ሊኖራት እንደ እሚችል ገመተች። ፍቺው ባይገባትም በለጋ ዕድሜ ከፍተኛ አገነዛዘብ እሚአስመለክት ልጅ በ እሚል ተረዳችው። ጢዩ ጭንቀት እማይሆናት መደበኛ ታዳጊዋ ምን አል ላት በእርግጥ ሊቀጎበዝ (ጂኒየስ) ትሆን ይሆን አለ። ለአምላክ በልቧ ፀሎት አድርጋ የቀዘቀዘ ድባቡን ለማሟሟቅ ጠላ በ። መሙላት ወደ ጠረጴዛ ው ተመለሰች። አብረው በመሳሳቅ ጨዋታውን ዳግ-ቀጠሉ። ቀላል የጨዋታ ጉዳይዎች በመቀበጣጠር መጨዋወቱ የደስተኛ ጊዜ በቁምነገርዎች መሀል ይፈበርክልአቸው ነበር። ይደሰቱ እና ከልብ ይስቁ ይጨዋወቱ ቀጠሉ። የቤቱ ጣሪአ በጨዋታ ሳቅ እርምጃዎች ሲደረጉበት፣ ግድግዳዎች ሳቅዎችን ገድበው ሲመልሱ፣ ወለልዎች ሁሉን ተሸክመው ቅጽበትዎች መሻገርአቸውን ይቀጥሉ ነበር፨

ናሆም ከ ሰዓት ወደ ፉሲካይት ከተማ ደቡብአዊ መዉጫ አዘገመ። ብዙ ገበሬዎች መልክአምድሩ ላይ ባለ ይዞታዎችአቸው ግብርና ይከዉኑ ነበር። የወጣት ሠራተኛዎች አለ መኖር ግን ከዓመት-ዓመት እንደ ተወደደ እና አለወተገኘ ነበር። ናሆም ሥፍራውን ለመጎብኘት እና ነገርዎችን ለመጠየቅ ብዙ ሲአስብ ቆይቶ የክረምቱ መግባት እና የእነመስ ቤቱን ለመገንባት መወሰን ከፍተኛ መነሳሳት አድርጎለት ወደ እዛ አዘገመ። ከከተማው ወጣ እንደ አለ ተሽከርካሪው ናሆምን አዉርዶ ተመለሰ። ናሆም በዓዉራ መንገዱ ወረድ ብሎ ተጓዘ። አካባቢውን በመቃኘት እንደሄደ አንድ ደሳሳ ሸቀጥ ሱቅ ሲመለከት ቆመ። ሲአስተውል ወጣት እሚሰኝ ሰው መስኮተድምፅ በማድመጥ ወደ እርሱ ሲመለከት በድብርት ሆኖ ተመለከተው። ‘ባይተዋርአዊ ድባቴ!’ አንድ መረጃ እንደ እሚሰበስብ አምኖ ቀረበ። ነጋዴው ትልቅ ልዑክ የመጣ ያክል ተደስቶ ተቀበለው። ሰላምታ ተለዋወጡ እና ናሆም ረጋ ብሎ ቆመ። ወዲአው ይህን ስጠኝ ብሎ ወደ ሩጫ ቢገባ መጨዋወቱ ላይሰምር ስለ እሚችል ረጋ አለ። ስለ አየሩ ሁኔታ ሲጠይቀው ባለሱቁ ለ ጨዋታ እንደ መጣ አምኖ ዘና አለ። ጥቂት ሲጫወቱ አፍታ አለፈ እና ናሆም የልጁን ተጫዋችነት እና ቀናነት ሲአስተውል የፈለገውን መጠየቅ ጀመረ፨
“እዚህ አካባቢ ሥራ አለ ይባል አለ። ገበሬው ይቀጥር አለ እንዴ?” “ለአንተ ነው ወይስ ዘመድ?” በአለሱቁ በቀጥታ ሲተባበር ናሆም ተደስቶ በዝግታ ፈገግ አለ። “ለ እኔ ነው!” ሰውየው ተገረመ። “እንዴት? እርስዎ የከተማ ሰውም አይደሉ? ወደ እርሻ ደግሞ?!” ናሆም ለማብራራት እሚሻ ቢሆንም ምን እንደ እሚል መነሻ ነጥብ ግን አጣ። “ምን መሰለህ? ተማሪ ነኝ። ክረምት ገባ አይደለም!” “አዎን!” “በግብርና ልምምድ ማሳለፉ ሃገሬን እንዳውቅ ካደረገ ብዬ ነው። ቤት ተጎልቶ ከ ማረፍ ሙያ ልለምድ ብዬ ነው!” በቂ መነሻ ስለ መሰለው ይህን አብራራ። በአለሱቁ ወደ ጣሪአው እየ ተመለከተ ሳቅ አለ። ደረቱን እሚአሳይ ቲሸርት ስለ ነበር የለበሰው እየሳበ ወደ ጀርባው አድርጎት ጣራውን ደግሞ ተመለከተ። አሰበ። “እና ግብርና ለ መመልከት ነዋ!” “አይደለም!” ናሆም መልሶ ለማብራራት ተገደደ። “ገብቼ፣ አግዤ፣ ተምሬ፣ በመሞከር ማሳለፉን እሻ ነበር!” የሱቁን መስኮት በሌላ ትከሻው ዘና ለማለት ቀይሮ ተደገፈ እና ቆመ። ወጣቱ ነጋዴ በጣሪአ መመልከት ደግሞ አሰብ አድርጎ ተመለሰ። “አይ! መመልከት ከሆነ አንዱን ገበሬ ሲወርድ ተከተል አናግር እና። ለማገዝ እንኳ…አዉ። ለምን ጋሽ ተሻገር ጋር አትወርድም?” ናሆም ተደሰተ። “ማን ናቸው ጋሽ ተሻገር?” ባለሱቁ በመስኮቱ ተንጠልጥሎ ግማሽ አካሉን ወደ ዉጭ አወጣ። እሩቅ ዛፍ እያስመለከተ ጠቆመ። “ከእዛ ዛፍ ስር ቀጥብለህ ዉረድ። የዉሃ ቦኖ እስክታገኝ አዝግም። ቦኖው ጋር ሰው አታጣም ጠይቅ። ግን ከአጣህ ወደ ፊት ቀጥለህ ዉረድ እና ትልቅ ዋርካ ፈልግ። ከእዛ ስትሆን የእሚታይ የመጀመሪአ ቤት ራቅ ብሎ አለ። ወደ እዛ ግባ። ጋሽ ተሻገር ሰውም የላቸው። አልቅሰው ነው ሰሞኑን ከከተማ የሩቅ ዘመድ አምጥተው እሚጎበኝአቸው አገኙ እንጂ እሚአርስ አጥተው በመንገብገብ ላይ ናቸው” አለ። መረጃውን ቀጥሎ “ሰው ሁሉ ወደ ከተማ ለንግድ ወጥቶ አራሽ ቢጠፋ አርጀትጀት ሲሉ አጋዥ አጥተው ተቀምጠው አሉ። ሂድ አናግርአቸው እስቲ። በል ሂድ!” ባለሱቁ ስለ አገዘው ተደስቶ ሳቅሳቅ ሲል ናሆምም አመስግኖ ወደ ተባለው ቦታ ለ መሄድ ተዘጋጀ። “መሬትአቸው ሰፊ ነው አይደል?” ደግሞ ለመሄድ በማኮብኮብ እሚአቀው ካለ ሰውየውን ጠየቀ። “ብዙም የለው። እንደው ብቻ ብዙ የመሬትአቸው ፍቅር ስለ አለባቸው ነው። ክረምቱን እንዳያመልጥ ይፈልጉት አለ። ቤት መዋሉም ሰልችቶአቸው ነው እንጂ ባያርሱትስ ምን አለ? አልቸገርአቸው!” ናሆም ተጨማሪ መረጃዎች ስለ አገኘ በጥረቱ ዘና ብሎ ኮራ። የልብልብ ተሰምቶት ወደ ተባለው ሥፍራ እጅ ነስቶ በማመስገን አዘገመ፨
የተሰጠው ምልክትዎቹን አልፎ አራት ኪሜ.ዎች የ አክል እንደ ተጓዘ ቤቱ ተስፈንጥሮ ለእይታ በቃ። ወደ እዛ ኮረብታ ሲደርስ አጥርየለሽ ቤቱን አገኘ። ሰው እንደ ሌለ በመገመት በቤቱ በር አጠገብ ደፍሮ ገባ እና አንኳኳ፨
የ ገበሬው ቤት ትልቅ እሚሰኝ ነበር። ዉስጡ ከ ትመ. እስከ ትልቅ ማቀዝቀዣ እና ቡናአማ ሶፋዎች ሞልተውት ነበር። በትመ.ው ፊት በተዘረጋ ነጭ እና ጥቁር ዝተት ላይ ወጣቱ የተባለው የዘመድ ልጅአቸው፣ በመንከባለል ሆኖ ሩቅመቆጣጠሪአውን ልክ ሳያቅ ከወለሉ ሲአጋጭ ናሆም አንኳኳ። ወጣቱ ሳቂታ ልጅ፣ በቤቱም ቢሆን ሶፋ ላይ መቀመጥ እማይወድድ ነበር። በአነዋወር አንድ መርኁ መሰረት ሰው መሬት በመቀመጥ የስነልቦናውን አለ አመክዮ መንሳፈፍ፣ ማቀዝቀዝ ይችል አለ ብሎ ያስብ ነበር። ሲቀጥል ሰው ድንገት ሲገባ እና የቤቱን ባለቤት ወይም ነዋሪ ሶፋ ትቶ በወለል ሲንከባለል ሲአገኘው ትህትና እና አድናቆትአዊ አገነዛዘብ ይቸረው አለ፤ ስብእናህን ሰው ታናሽ እና ትሁት አድርጎ ይመለከተው አለ፤ ብሎ ይገምት ነበር። አብሮም፣ ፈታ ብሎ አካል መዘርዘር ወይም እንደ አሻ ለመሆን በተለጠጠ ስፍራ መገኘቱ፣ ለጤና አትራፊ ነው ይል ነበር። ለመንፈስም፣ ከምድር አለመራቁ እና መሬትዋን ተቃቅፎ መኖሩ ይደላት አለ ብሎ ሽንጥ በመገተር ከ ሣቅ ጋር ይከራከር ነበር። በጠቅላላው ሲመገብ ሁሉ ወለል እሚመቸው እና የተነጠፈ ወለል ሰው ቤት ሲገባም እሚመርጥ ወዳጅ ነበር። አንድ ነገር ቆመው ሲሉት በወለል ተኝቶ እንደ ጮርቃ ጨቅላ እየተንደባለለ እሚአደምጥ ሰው ነበር፨
ናሆምን ለ ማስተናገድ ተነስቶ ቆመ። ሁኔታውን ናሆም እንደ ዐዋቂ ሆኖ ጀመረ። አቶ ተሻገር ብሎ ሲጠይቀው በግለትምምን ስለነበር ወጣቱ የናሆምን ቤተኛነት ገምቶ ወደ ወንበር ጋብዞት ወደ ጓሮ በ መዞር አባቱን ከላምዎች ቅኝትአቸው አቋርጦ እንዲመጡ ጠራለት፨
በተለየ የግራ ዓይንአቸው ደክሞ ስለ ነበር ከዘራ ከእጅ አይለዩም። አቶ ተሻገር ጋቢአቸውን አጣፍተው፣ የጨርቅ ሱሪ ለብሰው፣ ረዘም ቀጠን ባለ ሰውነትአቸው በወደ ሳሎኑ ገቡ። ናሆም በፍራቻ ነገር እንዳያበላሽ በርታ ብሎ ተስቶ እጅ ነሣ። እንደ ለመደው ወደ ጉዳይ ከመግባት ቀድሞ መጨዋወት አደረገ እና ለእርሻ ሥራ ፍለጋ እንደ መጣ አጫወተ። “በጉልበት እና ጥንካሬ ለመስራት ተግቼ ለማገልገል ነው ጋሽ ተሻገር!” አዛውንቱ በመደነቅ ሰራተኛ ቤትአቸው የላከ እግዜርን በልባቸው አመሰገኑ። “እኮ እርሻ ትችል አለህ?” ለማረጋገጥ ጠየቁ። ናሆም መረጃውን እየሰደረ በስውር ድርድሩ ቀጠለ። “እንደው እንደ መደበኛ ሠራተኛ አደለሁም እኔ። ቤተሰብ ማፍራት ነው እምፈልግ። አብሮ እሚሆነኝ ሰው ቢአጫውተኝ አልጠላም። እንጂ አዎን እችል አለሁ እርሻ። ብቻ አዋዋይ አልጠላም።” ጋሽ ተሻገር ተደሰቱ። ካሉበት ተነስተው አጠገቡ ተቀመጡ። “እኔን ሽማግሌ ናቸው አትበል እንጂ አብሬህ ነው የእምዉል! አይበቃም?!” ፈገግ አሉ እና መልስ ጠበቁ። ናሆም አፍታ ወስዶ አሰብ እሚአደርግ መሰለ። ቀና ብሎ “እኔ ከአባቴ እንደ ዋልኩ እቆጥረው አለሁ። ምንም አይከፋኝ ደስ ይለኝአለ እንጂ አባቴ! ብቻ ብቻ ሆኖ በእዳሪ መዋል አሰልቺ ከ ሆነ ብዬ ነው። ካስቸገርኩ ግን ተዉት። እኔ እሰራው አለሁ።” ናሆም በ ዘዴ ድጋፉን አረጋገጠ። ጋሽ ተሻገር ተደስተው ሊደግፉት ቃል ገቡ፨
“ታዲአ ክፍያህ ስ? ሲሦ ነው?! ከ እዛ እንኳ አልጨምርም እዉነት!” አሁንም በ ዝግታ ልጅ ለ አለመሰኘት አሰብ አድርጎ ናሆም ተስማማ። እሚአቀው ነገር በ ሌለበት ለ እዚህ መድረሱ ገረመው። ለ ነገወዲአ ሁለት ሰዓት ጠዋት ነገ ከብትዎች አዘጋጅተው ሊገናኙ ተቀጣጠሩ፤ እዳሪውን ለ መፈነካከት። ለ ዘመድ እንግዳው ከ መንደር ከ ገዙት ቀጭን ብርዝ ጥቂት ተጎንጭቶ ናሆም እንደ ቤተኛ በ ግሉን ማለማመድ ተሳክቶለት፤ ተሰነባብቶ ወጣ፨
የገጠመውን ባለማመን፣ በትልቅ ደስታ እና መጠራጠር ሆኖ ተመለሰ። ባለሱቁ ጋር ሲደርስ ስለ ገጠመው ተጨዋወቱ። አሁንም እንደ እሚአቅ ሆኖ ስለ እርሻው ለማረጋገጥ ብዙ ጠየቀው። ተጨዋወቱ እና ጥቂት አስቦ ለቢግ እሚሆን እርሳስ እና መቅረጫ ገዝቶ ወደ ቤት ተመለሰ። ይህን ጉብኝት ለመከወን እየአሰበ በሃሳብዎች መብከንከን ቆይቶ በእነ ዓሊ ጨዋታ በተለየ ተማርኮበት ተነሳስቶ ነበር። የልቡን ከጠበቀው በላይ ስላገኘ ተደስቶ በመደነቅ ስለ ግብርና እሚአቀውን ለማጠንከር እንደ እሚፈልግ በማሰብ ወደ ቤቱ አዘገመ፨
ለነገሩ ከተማ መኖር ስለተለመደ እንጂ የተጠመደ በሬ እርፉን ይዞ መደብደብ ምኑ ይከብድ ወይ ተዓምር ይሆን አለ? ማረሻውን በማስተካከል ወደ መሬቱ መክተት እና መርገጥ። ሲወጣ ደግሞ መክተት። በቀረ እንቢ አሉ ብሎ ወይ በሁለቱ ወይ በአንዱ ላም ልግመኛነት ማሳበብ። መሬቱ ሰግ ብቻ ነው ብሎ ማለቃቀስ። “ኧረ እዛም አይደረስ!” ሳያስበው ናሆም ለእራሱ ቃል አውጥቶ ተናገረ። ወደ ከተማው ተመልሶ ሲገባ ብዙ አያይዞ አስቦ ነበር። ለጊዜ ፈቺነት ሃሳቡን ትቶ ከአስገራሚው ገጠመኝ በሰፈፈ ደስታ ሆኖ ተመረቀበት። ዘለለው እና ወደ መደበኛ ቀኑ ተመለሰ፨

ስኬትአማ ከአለው ቆይታ ናሆም ሲመለስ እግረመንገዱን ወደ ሠብለ መንደር አዘገመ። ጥቂት በዋናው የከተማ መንገድ ጀርባ ባለ የትንሽዋ አደይ ጎዳና ላይ ተጉዞ አንድ እጥፋት ላይ የእነ ሠብለ ቤት ላይ ደርሶ ትልቁ ብረት በር ላይ አንኳኳ። የሠብለ ታናሽ ከፈተች። እርስዋን ስትመስል ናሆምን ትወድድ ነበረች። ከሳመ በኋላ ገባ ሲል ሠብለ በጊቢው ቡና እያሰናዳች እንዲቀመጥ ጋበዘች። ናሆም ተቀመጠ። አባቷ ከእንቅልፍ ተቀስቅሶ ቡና ሊጠጣ ስለነበር፣ ድካም ብጤ ስለ ተሰማውም ትንፋሽ እየወሰደ አብሮ ለመጫወት አሰበ። የሠብለ ጉትጎታም አላስኬድ ብላ ስለ ነበር ወደ ዉስጥ ገባ፨
ያለፈው የፍኖት ንባብ-ማህበር አስተያየትኤዎች መቅረብ ሲገባአቸው ሠብለ በመዘንጋቷ እና ነ ሌላ ወረቀት ተመሳስሎባት ስለ አላቀረበች፣ የቡድኑን የወል ነጥብ ለመተየብ እና ለ እሁዱ ማህበር አቅርቦ ለበይነመረብ ቋት መለጠፉ ቀድሞ የመጨረሻ ይሁንታ እሚቀል አጀንዳ ስለ ነበር አሁንም ተቀብሎ ሊተይብ ነበር አመጣጡ። አባቷ ተቀስቅሶ ሳይመጣጣ እንዲሰጠው ቢጠይቃትም፣ ወረቀቱን ግን በማዘግየት የቡና ታዳሚ አደረገችው። የሠብለ አባት የከተማው ሃያ ባንክዎች አንዷ የመስከረም ባንክ ፋሲካይት ከተማ ትድድርአዊ (ማናጀር) ነበር። አሁን ግን የክረምት እረፍት ተቀብሎ በመተኛት ላይ ነበር። ተቀስቅሶ ሰፊ ቦርጩን በስስ ጋወን ሸፈን አድርጎ ወደ ዉጭ ወጣ። ከናሆም ጋር በአካል ተገናኝተው አያቁም ነበር። ቤትአቸውን ቢጎበኝም ተገጣጥመው ግን አያቁም ነበር። ተመልክቶአቸው ጎንበስ በማለት አክብሮት አሳየ። ነገርግን ትንሽዋ ታዳጊ ልጅ መጥታ መረበሹን ጀመረች። የናሆም ጭን ዉስጥ ገብታ በጉልበትዎቹ በመንጠልጠል ዥዋዥዌ ሞካከረችበት። “ሚሚዬ ተይው እንግዳ ነው! አታስቸግሪው!” አባቷ ለልጃቸው መከሩ። ከፈንዲሻ ው ዘግነው ናሆምን ሲጋብዙ ከቂጡ ተነስቶ ዘገነ። “ዉይ አባ! ናሆም እኮ ነው! “እንግዳ አይደለም አታቀውም!” ጣት እየጠቆመችበት ስትናገር አባትዋ ቤት ስለ እማይዉል ከቤተሰብ መራቁ ጥቂት ተሰማው እና ሃዘን ወረር አደረገው። መልሶ አየው እና “ተጫወት! ቻላት እንግዲህ የህፃን ነገር!” ብሎ ሃሳቡን ረሳ ለማድረግ ጣረ። ሠብለ እናዋ ሱቅ አባቷ ቤተንዋይ ሲዉሉ ለብቸኛነት ከብቸኛ እህቷ ጋር መሆን የተጋለጠች ነበረ። አባቷ ሃሳቡ ቢገባውም ብዙም ባለመጨነቅ እና በመክዳት ሃሳቡን ሲአንጓልል ነበር። አሁን ግን ሰው ሲርባት ወደ ተበላሸ ግንኙነት እንደ አትወድቅ ከልቡ አሰላሰለ። ዝምታ ሲነግስ ሠብለ “ተጫወት አባ! የክፍል ጓደኛዬ ነው!” በማህበሩ መተዋወቅአቸውን ዋሽታ ተናገረች። እርሷ የማህበረሰብ ጥበበምርምር ክንፍ ተማሪ እንጂ በእርሱ ዘርፍ ሁሉ ያልነበረች ናት። ይህን አይቶ ናሆም ጥቂት ቅሬታ ተሰማው። ‘ሌላ ስለ እኔ ዋሽታ አለን?’ ህፃኗ “አንተ ናሆም እይ! እይ ስ!” ወደ አባቷ ቦርጭ ጠቆመች። ከጭኑ ወጥታ ወደ አባቷ ጭን ገብታ ቦርጩን አሻሸች። “ይሄ ሆድ ነው ስ! እርጉዝ አይደለም! እማዬ ሆደሰፊ ነው አባትሽ አለች። ግን አንተ..ሆደ ሰፊ እኮ ትልቅ ሆድ ማለት አይደለም! አደለም ስ!” በሳቅ ሁሉም ፈነዳ። “ትንሽ ነው እሚበላውስ! ብዙ አይበላም!” ናሆም ዝቅ በማለት አክብሮት አሳየ። ግን ከሆዱ ብዙ ሳቀ። አባቷ በልጁ ተደስቶ ተዝናና። እየዘለለች ወደ ናሆም ጭን ተመለሰች። ስለ እምታቀው ሁሉ በመቀባጠር ስታዝናናአቸው አርፍደው፣ ሠብለ ቡናዋ ደርሶ ተጠጣ። ናሆም ስለ ቤተንዋይ አንስቶ ለመጫወት አቀደ። ‘የሥራ ዓለም በጨዋታም ከተደገመ ትንሽ ይጨፈግግ አለ፤’ ወደ ቡናው ብቻ አተኮረ። አባቷ ቀላላል እና ጭንቀትየለሽ፣ ፊትአቸው ወዲህ ወዲአ ብሎ እማይመለከት፣ በአትኩሮት አንድ ነገር ላይ ብቻ እሚገኙ፣ ወፍራም ብጤ ናቸው። አጠር ብለው ፂም ሞልቶአቸው ነበር። እረፍት ከወጡ አምስትኛ ቀንአቸው ድረስ ምንም የተላጩት ነገር ስለ አልነበር ጉንጭ እና አገጭአቸው በፍጥነት እሚአድግ ፀጉር ወርሮት ነበር። በመጨረሻ ናሆም ጨዋታ ያገኘ መሰለው። ሠብለ በብሩ ስልክ ደዉላ ስትጠራው ነይ ቢላትም አባቴ እረፍት ላይ ነው አልወጣም ብላው ነበር፨
“እረፍት ላይ ነዎት? ወይስ ሥራ?” እርስዎ ሲባሉ ምንም አልመሰለአቸውም። አንድአንድሰው ግን ስሜቱ ይለይ አለ። ደስ ስለ አላቸው ተደስቶ ከጥያቄው ብዙ ቆይታ በኋላ ፈገገ። “እረፍት ወጣሁ አሁን ገና! ድካም ባይኖርም የአው፣ ትድድር (ማናጀመት) እምቅአደጋ (ሪስክ) ግን አያጣውም። ከእዛ እንጂ ከሥራው አታርፍም። ሥራው ቀላል ነው! አው! እምቅአደጋው ነው ችግሩ!” ናሆም ብዙ ሲናገሩ ተደሰተ። ብዙ ከአወሩ ብሎ “የምን እምቅአደጋ አለ?” ብሎ ጠየቀ። “አሃዝ ባለጌ ነው! ገናም ትድድርአዊ ስትሆን መቆጣጠሩ ከሁሉ የቁጥር ችግር ተጋፋጭ ያደርግ አለ። በቀረ ምንም ብትዞር በሃገርአችን የእማይገኝ የሥራ ባህል በቤተንዋይዎችአችን አለ። ሁሉም አንገት ደፍቶ፣ በሥራው በመጠመድ ብቻ እሚውል፣ ደንበኛ ቂጥክን እረፍት ስለ እሚነሳው፣ በሥራ ብቻ ተተኩሮ እሚሰራበት እና የአው ገቢም ትግበራም ታይቶ ጫና ስለ እሚደረግብህ መቦዳደን ቀንሶ በአንድ አላማ ጥላ ስር ባለመተያየት እሚሰራበት የተሻለ ሥራ ባህል ያለበት ቦታ ነው።” ናሆም ጨቅላዋን በማጫወት እኩል ስኬት በአባቷ ስለ አገኘ ልብልብ ተሰምቶት ከትልልቅ ሰውዎች ጋር አክብሮቱን ሳያጣ በጥንቃቄ መጫወት እንደ አለበት እናነዐዋቂ ወይም እሚንቅ እንዳይሆን በሆንብሎንታ በመጠንቀቅ ጨዋታውን ቀጠለ። ስለ ቤተንዋይ የአሰራር ባህል ወደ ሌላው የመንግስት ሰላምአገልግሎትዎች (ሲቪል ሰርቪስ) እንዲቀጥል በመመኘት ገለፀ። “አየ! አይሆንም” የሰላምአገልግሎትዎች በአሰራር ባህል አለ መሰልጠን ስለ ገባው እና የከፋ እዉቅናአቸው በታዳጊዎችም ስለ ታወቀ ተገርሞ ግምቱን ሰጠ። “እነ እርሱ ጋር ስነዉሳኔኛዎች (ፖለቲሻንስ) እስከ ታች ስለ እሚገቡ አይሳካም! እኛ ጋር ስነዉሳኔአዊ (ፖለቲካል) ፍሬጉዳይዎች በተለየ ከንዋይአዊ ትልምአግጣጫዎች (ሞኒታሪ ፖሊሲ) እና ተያያዥ ገንዘብአማአዊ (ፋይናንሲያል) እርምጃዎች ጋር እሚገናኝ ሆኖ አለ። በዋነኛነት ማለት ነው። ግን ከእላይ እዛ ዋናዎቹ ጠረጴዛ እሚልፍ አይደለም። እኛ ጋር እሚወርደው ማድረግ እሚገባን ብቻ ነው። መነገዱ! በቃ!” የተደገመ ቡና መጠጣት እና ማድመጡን ሁሉም ተያያዘ። ጨቅላዋ በናሆም ጉልበትዎች ምቾት አጊንታ ተቀምጣ በዝግታ ታንጎራጉር ጀምራ ነበር፨
“እና! የሰላምአገልግሎትዎች እንዲዘምን ባህሉ እንዲቃና እና ህዝብ እንዲረካ ተሿሚ መሰግሰግ ስለ አለ እና ስነዉሳኔአዊ ኢላማዎች ማስፈጸም ስለ አለ ይህ ስኬት ወደ እነ እርሱ አይገለበጥም። ያ ቀን ግን!” የቡና ስኒውን መለሱ። “መንግስት ለህዝብ ቀንቶ እንደ ደርግ ዘመን ቀበሌ ጀምሮ አገልግሎት እንዲስተካከል ቆራጥ ዉሳኔ ከተከታይ እርምጃ ጋር ሲሰጥ፣ ህዝብ ገብቶ በተሿሚዎችም በሰራተኛዎችም ይረካ አለ። አሁን ግን ሥራው ሙያ አያቅ፣ ከየትም ሞገደኛ በማጎብደድ እና በዘውግ ምንጩ የተነሳ ይመደብበት እና አገልግሎትአዊ ራእዩ ይገደል አለ። ስነገደብ (ኮታ) ብቻ ለማሟላት እሚሾም መሪ ከላይ ሲአስተዳድር፣ ስነዉሳኔው ታች ድረስ ሰራተኛ ሲአጨናንቅ፣ የሥራ ድባቡ ማገልገሉ ላይ እንዳያተኩር አድርጎት አለ። ከስነዉሳኔ ተፅዕኖ እንደ እኛ ወደ አሽከርነት ሲመለስ፣ ይህ አገልግሎት ዘውግ መተቸት ይተው አለ!” ናሆም በሃሳቡ ሰመጥ ማለት እንደ አለ እና የቡና ወሬ ብቻ እንደ አልሆነ ገመተ። በማሰላሰል ቆይቶ አናቱን ነቀነቀ። “ጎበዝ፣ በሉ ተጫወቱ።” አድናቆት ለናሆም ሰጥተው አባቷ ወደ ዉስጥ ተመለሱ፨
ናሆም ከሃሳቡ በመመለስ ሠብለ ጋር ጥቂት ተጨዋውተው ጥራዝ-ጽሑፉን አስረከበችው። ገለጥ አድርጎ አየው። “አስተያየትኤዎች በብርሃኑ ዘርይሁን አደፍርስ ላይ” ብሎ በሰረዝዎች አንድአንድ ነጥብዎች ይዘረዝር ነበር። መልሶ ዘጋው እና ወደ ዉጭ ወጣ። ህፃን ዋ እና ሠብለ ራቅ አድርገው እየሸኙት ሳለ ሠብለ “እና እንደ አልክው እቤት ለአመጣህ ብዬ አይደለም። ተሳስቼ ነበር ባለፈው የተውኩት!” አለች። ናሆም ክዉ አለ። ግን ሲመለከታት በቡና ማፍላቱ ናዉዛ እና ሰልችታ እንደ ነበር አስታወሰ። ምንም ምልክት ደግሞ አልሰጠችውም፤ ምንም ያላት እንደ ሌለ። በፈገግታ እሺታ አስመልክቶ ሰላምታ ተለዋውጠው ተለያዩ። ‘ምንድነው?’

ወደ ቤተክርስትያን ሄዶ በመሳለም ፀሎት አድርሶ ወደ ቤት ለመመለስ ቅፅር ጊቢውን ተሳለመ። የሰርክ ጉባዔው ምእመን ተጠናቅቆ እስኪሸኝ የቤተክርስትያኑ ጉልላትዎች በመዝሙር አስተጋቡ። ናሆም ራቅ ብሎ እስኪጠፋ የቀሲስ ዘማሪ አሸናፊ ገብረማሪያም መዝሙር ወደ ደመናው እንደ ዘበት ተረጨ።
ሳልፈልግህ ሳልወድህ የወደድከኝ ያፈቀርከኝ ጠላት ሳለሁ የሰቀልኩህ በምድር ላይ ይቅር ያልከኝ ልክ የለውም ፍቅርህ ልክየለውም ፍቅርህ ወሰን የለው ምህረትህ ከመናገር በላይ ነህ ከአሰብኩትም በላይ ነህ ከሰማሁት በላይ ነህ…
ናሆም መዝሙሩን እንደ ድንቅ ዜማ እና ትግበራ ይመለከተው የነበረ፣ የ እና በዕድሜ-ዘመኑ ከሰማአቸው ጆሮዎች የገቡ ድምፅዎች ምርጡ ነበረ። ሰው እንዴት እንዲህ ሊያዜም ይችል አለ? የዜማ አዚያዚያም ቅጥ (ስታይል) እና ነገረ-ክወናው የምድር ቃልዎች ሊገልፁት አይችልም። ድምፁ ኮለል ሲል፣ ናሆም፣ ከጣፋጭ ለብያለ ወተት መንቆርቆር ጋር ያመሳስለው ነበር። በመኖር ሁሉ ሲታደኑ መዝሙርዎቹ አይሰለቹም። ስትወዳቸው ደግሞ በርጋታ እንጂ ባንዴ አደለም። ዜማዎቹ ከቶ – ከቶ – ቅላፄ የላቸውም። ዜማዎቹ በድምፅ ማውጣት ጥሬው ሃቅ መፍሰስ እሚችሉ እንጂ በቅላፄ የለበት እሚደናቀፉ አደሉም። እጅግ ተወዳጅ ጥበብ አለው። ድምጹ አለመጮኹ እና ዜማዎቹ እንደ ቀላል ወራጅ ዉኀ መፍሰስ ብቻ እንዲችሉ መደረግአቸው፣ መዝሙርዎቹ እንደ መንፈስአዊ ትርዒት እንዲአሸበርቁ አደረገ። የድምፅ ጉልበት ጋር ምርጡ መስተጋብር የአሸናፊ ዜማዎች ያሉት ነው። ዜማውን ለመስማት ያክል ብቻ በቂ የድምጽ ጉልበት ትሰማ አለህ። የናሆም ማስተዋል ተገድዶ ዘማሪውን እንዲአፈቅር እና ወደ ዘመረበት ኃይማኖት እንዲመለስ መፀለይ ብዙ አመክዮዎች እና ስሜትዎች ነበሩት። አድናቆቱ ማጣጣሙን እንዳያሰናክል እየአደረገ አደመጠ፨
በዝግታ ሆንብሎ ሲራመድ መዝሙሩ ተፈፀመ። ቀጥሎ አዲስ ዝማሬ ፈሰሰ። ትላንትናም ትላንት አለፈ ትላንትናም ትላንት አለፈ አዲሱ ቀን ዛሬ እንደ ገና እግዚእአብሔር አዲስ ነው እና…
‘በዓለም ሙዚቃን እንደ ምትሃት እሚጫወቱ ሆነው ያሉት ‘ኮልድፕሌይ’ እንኳ በላጭ የድምፅ እና ዜማ ክወና እንደ አገኘአቸው ማን በነገራቸው?! ማርቲን መሪ አቀንቃኝአቸው የቀለም ዘር ያለበት ዝግተኛ ድምፁ፣ ሽል እንደ አገኘ በአወቀ። ዜማውን አስገዳጁ የጉሮሮ ድምፅ መፍጠሩ መሰረት ነገር ሳያበላሽበት፣ ሊታሰብ ከእሚችል ማንኛውም ቅላፄ እና ድምፅ ቀለም ዉጭ ሆኖ፣ ዜማ ብቻ በአንደበት መክፈት ብቻ ማውጣት እሚችል እንደ አለ ማን በአስደመጠው!’ ብቸኛው ዜማ ብቻ እሚአንቆረቁር ድምጽ እንጂ ነው። መደሰት በዜማ ከተፈቀደ እንደ አሸናፊ በወቅቱ መደመጥ የነበረበት መደበኛ ድምፅ-ከዋኝ እሚአክል የለም፨
ከትዝታ ከፍሰት ዉጡ፣ በእግዚእአብሔር ፊት ኑ ተቀመጡ ዛሬም ሁሉ አዲስ ቀን ነው እና ለ እግዚእአብሔር እናቅርብ ምስጋና…
የተሃድሶ ጉዞው የእሚታደስ ሃይማኖት ስለ ሌለ ከፍተኛ ጥፋት ነው። ግን የቀደመ አገልግሎት መጨፍለቅ ትተው ማክበሩን ቢቸሩት ደግ ነበር። ልክ መዝሙሩ ሲዘጋ ራቅ ብሎ ተጉዞ ስለ ነበር በመመለስ እንዲአገለግል በትልቁ ተመኝቶ ለእነ ዘርፌም ይህን ፀለየ። ‘ድንቅ አገልጋይዎች ጠፉብን!’
ልክ በጎዳናው አዝግሞ፣ ቤት አካባቢ ሲደርስ ለዓይን መያዝ እየጀመረ ነበር። ወደ ለመዱት ካፌ ነገ ለ መሄድ እና ፀሐይግባትዋን ለመጎብኘት አስቦ ሰማዩን በማስተዋል ብቸኝነት ሳይሰማት አልቀረም ብሎ ሠብለንም ወደ እዛ ሰው እማያዘወትረው ከተማ ዉጭ እሚሰኝ ድባብ ሊወስዳት አቀደ። ‘እስቲ፤’
ልክ ወደ ቤት ቅጥር ሲደርስ ባየው ትእይንት ለማመን አልቻለም። የቤትአቸው አጥር ከበሩ ወደ ግራ ያለው እንዳለ ተመንጥሮ ነበር። ምንም አጥር የለም። ግን ይህ አይደንቅም። አጥሩ ቦታ ላይ ስምጥ ጉድጓድዎች ረዘም ያሉ ምሰሦዎች ተሸክመው በመገተር ላይ ነበሩ። ወደ ጀርባአቸው ደግሞ ዘለግ እሚል ይዞታ ላይ አልፎ መሰል አምስት ምሰሦዎች አለቅቅጥ ዘልገው ቆመው ነበር። ሦስት ዙር ማገርዎች የ ቤቱን ግድግዳዎች አስተቃቅፈው ከብበው ነበር። ‘አይታመንም!’ የምሰሦዎቹ አናት ቆርቆሮ ለብሶ ለተገቢ ምልከታ በደንብ ማንጋጠጥ ይጠይቅ ነበር። ‘ቀዝቃዛ ሃገር ዉስጥ ከፍተኛ ጣሪኣ?’ ሃሳብ ተወት አድርጎ ቤቱን ማጤን ጀመረ። እየተደመመ እየተደመመ ቆይቶ በመጨረሻ ከት ብሎ በደስታ በመሳቅ ፈነዳ። ጮቤ እረገጠ። ከሰማይ ወረደ? ወይስ ከታች በቀለ? መስ ልዕለጀግና!! ወይ እግዚእአብሔር!’ ቤቱን በማስተዋል ብዙ አየ። የአምስት ሜትርዎች ወርዱ ወደ ቤቱ በስድት ሜትርዎች ይሰምጥ አለ። ሌላ ሦስት ምሰሦዎች ላይ ይደርስ አለ። ወደ ኋላ ደግሞ ሦስት ሜትርዎች ይጓዝ እና በአምስት ምሰሦዎች አርፎ የዘለገ ጣሪአው ወደ ዉጭ ጥቂት ለዉሃልኩ ከለላነት ወጥቶ ይቋጭ አለ። በእርግጥ በገሶ ግማሽ ሜትር ለቀጭን ምሰሰሦ መማስ የደቂቃዎች ስራ ነው። ምሰሦ ማቆሙም ለፈርጣማ መስ አይከብድም። ቆርቆሮዎች ገዝቶ መስቀል እና መምታቱ ግን ጊዜ ሊፈጅ ይችል እንደ ሆነ አስቦ ተገረመ። ወዲአው ከጣራው ላይ እሚደርስ የመሬት የነካ ክር ተመለከተ። ‘እነ እሚ ቆርቆሮ አስረው በመጎተት ስለ መታአቸው ብዙ አይፈጅበትም፤’
በድንቅ የመደመም ድባብ ተወጥሮ ወደ ዉስጥ ሲገባ ሁሉም ታዳጊ በጩኸት ከበበው። “ቤት ተሰራ! ቤት ተሰራ!” ጢዩ ስትጮህ ባቤ ይሽቀዳደም አለ። ሌላዎቹም በሳቅ እና ደስታውን በማንፀባረቅ እየረዱት በፈገግታ ተቀበሉት። ብሩ እና መስ ጎንለጎን ሆነው እሚ በጠረጴዛው እራስ ሆና በትልቅ ድባብ ሲጨዋወቱ ነበር። የቢግ ቡና ፈልቶ እጣኑም ይጤስ ነበር። ተቀላቅሎ አግራሞቱን አሳወቀ። መስ በመፈገግ ምስጋናዎች መሰብሰቡን ተያያዘ። ሁሉም ተደስቶ ምሽቱ ሲደምቅ፣ ለመጀመሪአ ጊዜ፣ ከዱብዳው ጀርባ የእሚ ልብ ጭላንጭል የተመለከተ መሰለው። ከልቧ ፈገግ አለች፤ በጨዋታው ኹካታ መሀል ሆና ቦዝ ባደረገችው ዓይኖች ወደ ገሃዱ እየተመለሰች፨
እራቱ በገበታው ተሰትሮ ሲቋደሱ ስለ አረፈደ በክረምቱ መግፋት መንገዳገድ ሆኖ መስ እንዳይይመለስ ቶሎ መስራቱን እንደ መረጠ አጫወተው። ዋናው ግን ያቀደውን መሞከር እንደ እሚችል በእሚ ንግድ ጎን አብሮ እንዲንቀሳቀስ መፈቀዱን አሳወቀው። ናሆም ተደስቶ መንፈሱ ስትበረታ አስተዋለ። የታቀደ ሊሳካ ሆኖ ወደ አቀደው ሊመጣ ሲአኮበኩብ ነብስ አብራ ልብረር ልብረር ትል አለች። ናሆም በማቀድ እና እራሱን በማሳመን ብዙ እንደ አደረገ አስተዋለ። ስሜቱ በእሳት ጋለች። ያንድ ተጨባጭ እርምጃ መነሻ የከወነ መሰለው። ፈነደቀ። የእሚአልመውን ለመኖር አንድ የጎን ሙከራ ዛሬ አድርጎ ፍተሻ ማድረጉ ዘርፈብዙ ጥቅም እንደ አለው አስቦ ብዙ እረካ። መመለስ የለም። በመበርታት ያቀዱትን ለማግኘት መጓዝ ብቻ። ከእንግዲህ ሃሳቡ ይፋ ወጥቶበት አለ። ሁሉ ይመለከት አለ። ለታናናሽዎቹ የእሚሰብከው የዕዉቀት ዓለም በገሃድ ሲፈተን እራሱ ቢወድቅ ግን ዕዉቀት እንደ እሚአስፈራአቸው አሰበ። ስኬቱን የግድ መፈለግ አለበት። መልሶ ደግሞ የሙከራ እና መፈተሽ ጊዜ እንደ ሆነ አስተዋለ። ብዙ መጨነቅ የለውም። መፈተሽ። እሚ ጎን ስለተባለ ደግሞ እናቱም እምትነግድ ከሆነች እርሱ ላይ እሚደረገው ትኩረት መቀነሱ በአንድ ጎን አስደሰተው። ብቻ ለመሞከር ቀርቶ ከእዛም በላይ ለመጓዝ ልቡ የትልቅ ሰው ነበረች። አልቻለም ግን! ‘መስ ምርጥሰው ብሎ፤’ ተደስቶ በመፍነክነክ ነብስ ሆኖ አቀፈው። ሁሉም በፈገግታ የደስታ ስሜቱን አስተጋባ፨

፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨ ፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨ ፨፨፨፨፨፨፨፨፨፨

By Binyamhailemeskel

Hey there! If you want to know about me, I just like fun, commonsense wisdom, and human love. Let us live a bright today changing tomorrow into brighter.
Regards,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s